Vertigo, kişinin kendisinin ya da çevresinin dönüyormuş gibi algılanmasına neden olan, çoğu zaman denge sistemiyle ilişkili bir durumdur. Vertigonun pek çok nedeni olmakla birlikte, özellikle iç kulak kaynaklı vertigo türlerinde beslenme alışkanlıkları önemli bir rol oynar. Bu noktada en çok dikkat çeken faktörlerden biri tuz (sodyum) tüketimidir.

Bu yazıda, tuz tüketiminin vertigo üzerindeki etkilerini, hangi vertigo türlerinde daha önemli olduğunu ve günlük hayatta nelere dikkat edilmesi gerektiğini ele alıyoruz.

Vertigo ve İç Kulak Arasındaki Bağlantı

Denge sistemi; iç kulak, görme sistemi ve beyinden gelen sinyallerin birlikte çalışmasıyla sağlanır. İç kulakta bulunan yarım daire kanalları ve endolenf sıvısı, baş hareketlerinin algılanmasında kritik rol oynar.

Tuz tüketimi, vücuttaki sıvı dengesini etkilediği için:

• İç kulak sıvı basıncını artırabilir

• Denge sinyallerinin bozulmasına yol açabilir

• Vertigo ataklarını tetikleyebilir

Tuz Vertigoyu Nasıl Tetikler?

Tuz, vücutta su tutulmasına neden olur. Aşırı tuz alımı sonucunda:

• İç kulakta sıvı birikimi artar

• Basınç değişiklikleri oluşur

• Beyne giden denge sinyalleri bozulur

Bu durum özellikle endolenfatik hidrops adı verilen iç kulak sıvı dengesizliğinde belirgindir ve vertigo ataklarına yol açabilir.

Tuz Tüketimi Hangi Vertigo Türlerinde Daha Etkilidir?

🔹 Meniere Hastalığı

• Tuz tüketimi ile en güçlü ilişkiye sahip vertigo türüdür

• Yüksek tuz alımı atak sıklığını ve şiddetini artırabilir

• Düşük tuz diyeti tedavinin temel basamaklarından biridir

🔹 Vestibüler Migren

• Tuz, dolaylı olarak sıvı dengesi ve damar yapısını etkileyerek atakları tetikleyebilir

🔹 BPPV (Kristal Oynaması)

• Tuz tüketimi doğrudan neden değildir

• Ancak dolaylı olarak denge sistemini hassaslaştırabilir

Vertigo Hastaları Günlük Ne Kadar Tuz Tüketmeli?

Uzmanlar, vertigo özellikle Meniere hastalığı olan bireylerde:

• Günlük tuz tüketiminin 1.500–2.000 mg sodyum ile sınırlandırılmasını önermektedir.

• Bu miktar yaklaşık 1 çay kaşığından daha az tuz anlamına gelir.

⚠️ En büyük risk, farkında olmadan alınan gizli tuz kaynaklarıdır.

Kaçınılması Gereken Gizli Tuz Kaynakları

❌ Salam, sucuk, sosis
❌ Hazır çorbalar
❌ Cips ve paketli atıştırmalıklar
❌ Turşu ve konserve ürünler
❌ Fast food ve hazır soslar

Vertigo İçin Tuz Kontrolüne Ek Öneriler

✔️ Gün içine eşit dağılmış sıvı tüketimi
✔️ Kafein ve alkolü sınırlamak
✔️ Düzenli uyku
✔️ Stres kontrolü
✔️ Doktor önerisiyle ilaç ve diyet planı

👉 Unutulmamalıdır: Tuz kısıtlaması tek başına tedavi değildir; ancak doğru hastada vertigo ataklarının sıklığını ve şiddetini azaltmada çok etkilidir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

• Vertigo atakları sıklaşıyorsa

• Kulakta dolgunluk, çınlama veya işitme kaybı eşlik ediyorsa

• Tuz kısıtlamasına rağmen şikâyetler devam ediyorsa

mutlaka bir Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanına başvurulmalıdır.

Sonuç

Tuz tüketimi ile vertigo arasında özellikle iç kulak kaynaklı vertigo türlerinde güçlü bir ilişki vardır. Doğru tuz kısıtlaması, ilaç tedavisi ve yaşam tarzı düzenlemeleriyle birlikte uygulandığında vertigo kontrolünde önemli fayda sağlar.

Her vertigo hastası için en doğru yaklaşım, kişiye özel değerlendirme ve tedavi planıdır.