Baş Dönmesi ve Mide Bulantısı Neden Olur?

Baş dönmesi ve mide bulantısı birlikte görüldüğünde kaynak sıklıkla iç kulaktaki denge sistemidir, çünkü bozulan denge sinyali beyinde bulantıyı yöneten merkezi de uyarır. Tansiyon ya da kan şekeri düşmesi, sıvı kaybı, hamilelik, kaygı ve daha seyrek olarak kalp ritim sorunları ile inme de aynı ikiliyi yapabilir.
Bizi Google’da tercih edilen kaynak yapınYeni yazılarımız aramalarınızda öne çıksınEkleDönmenin ne kadar sürdüğü, neyle tetiklendiği ve yanına hangi belirtilerin eklendiği nedeni büyük ölçüde ele verir. Bazı eşlik eden belirtiler ise beklemeden acile gitmeyi gerektirir.
Baş Dönmesi ve Mide Bulantısı Neden Olur?
Baş dönmesi ve mide bulantısı, denge bilgisini işleyen sistemin bir halkası bozulduğunda ya da beyne ulaşan kan ve şeker azaldığında birlikte ortaya çıkar. İç kulak ve denge sinirinden kaynaklanan nedenler genellikle çevre ya da kişi dönüyormuş gibi gerçek bir dönme hissi verir. İç kulak dışı nedenlerde ise daha çok sersemlik ve kararma hissedilir.
Bulantı eşlik etmeden görülen baş dönmesinin genel nedenleri çok daha geniş bir yelpazeye yayılır.
Mide Bulantısı ve Baş Dönmesi Neden Birlikte Görülür?
Mide bulantısı ve baş dönmesinin birlikte görülmesinin nedeni, iç kulaktan gelen denge sinyallerinin beyin sapında bulantıyı ve kusmayı yöneten bölgeyle aynı sinir ağına bağlanmasıdır. Beyin, iç kulaktan, gözlerden ve kas ile eklemlerden gelen hareket bilgisini sürekli karşılaştırır ve dengeyi bu üç kaynağın uyumuna göre kurar.
Üç kaynak birbiriyle çeliştiğinde beyin durumu bir tehlike işareti gibi yorumlar ve bulantı devreye girer. Taşıt tutması bu çatışmanın en bilinen örneğidir.
Aynı sinir ağı solukluk, soğuk ter ve çarpıntıyı da tetikler. Şiddetli bir vertigo atağında terlemenin sık görülmesi bundandır.
İç Kulak Kaynaklı Nedenler Nelerdir?
İç kulak kaynaklı nedenler arasında bulantıyla en sık seyredenler kristal kayması, vestibüler nörit, Meniere hastalığı ve vestibüler migrendir. Dördü de dönme hissi ve bulantı yapar, ama atağın süresi, onu tetikleyen durum ve eşlik eden belirtiler her hastalıkta farklı bir desen izler.
| Neden | Dönmenin süresi | Tetikleyen | Eşlik eden belirti |
|---|---|---|---|
| Kristal kayması | Saniyeler, 1 dakikadan kısa | Yatağa yatmak, yatakta dönmek, yukarı bakmak | İşitme etkilenmez |
| Vestibüler nörit | Günlerce süren sürekli dönme | Belirgin tetik yok | İşitme genellikle etkilenmez |
| Meniere hastalığı | 20 dakika ile 12 saat | Belirgin tetik yok | Dalgalanan işitme kaybı, çınlama, dolgunluk |
| Vestibüler migren | 5 dakika ile 72 saat | Uykusuzluk, stres, açlık, adet dönemi | Baş ağrısı, ışık ve ses hassasiyeti |
Kristal Kayması
Kristal kayması, iç kulaktaki denge kanallarına küçük kalsiyum kristallerinin düşmesiyle ortaya çıkan ve pozisyon değişince birkaç saniye süren şiddetli bir dönmedir. Yatağa yatarken, yatakta yan dönerken ya da yukarı bakarken gelir ve kişi kıpırdamadan durursa çoğu zaman bir dakika dolmadan kendiliğinden geçer.
Kafa travması, uzun süre yatakta kalmak ve ilerleyen yaş kulak kristallerinin oynamasına zemin hazırlayabilir.
Vestibüler Nörit
Vestibüler nörit, denge sinirinin çoğu zaman virüslerle ilişkilendirilen iltihabıdır ve birdenbire gelen, günlerce süren sürekli bir dönmeyle kendini gösterir. Bulantı ve kusma ilk günlerde çok belirgindir, en küçük kafa hareketinde dönme arttığı için kişi yatmak zorunda kalabilir.
Dönmenin en şiddetli hâli birkaç gün sürer, denge ise haftalar içinde toparlanır.
Meniere Hastalığı
Meniere hastalığı, iç kulaktaki sıvı dengesinin bozulmasıyla tekrarlayan ve 20 dakika ile 12 saat süren vertigo ataklarına yol açan bir iç kulak hastalığıdır. Atak sırasında bulantı ve kusma sık görülür, ataklar arasında ise kişi haftalarca ya da aylarca kendini tamamen iyi hissedebilir.
Meniere hastalığını diğer vertigo türlerinden ayıran en belirgin özellik, atakla birlikte aynı kulakta işitmenin azalması, çınlama ve dolgunluk hissidir.
Vestibüler Migren
Vestibüler migren, beynin migrene yatkın yapısından kaynaklanan ve 5 dakika ile 72 saat süren vertigo atakları yapan bir migren türüdür. Kaynağı iç kulak değil beyindir, ama belirtileri iç kulak hastalıklarına çok benzediği için pratikte çoğu zaman bu grupla birlikte değerlendirilir.
Ataklara baş ağrısı her zaman eşlik etmez. Işığa ve sese hassasiyet ile kişide ya da ailede migren öyküsü migrenle gelen vertigo tanısını destekler.
İç Kulak Dışındaki Nedenler Nelerdir?
İç kulak dışındaki nedenler, beyne yeterli kan, oksijen ya da şeker ulaşmadığında veya beyindeki denge merkezlerinin kendisi doğrudan etkilendiğinde ortaya çıkar. Nedenlerin çoğunda kişi gerçek bir dönmeden çok sersemlik, gözlerin kararması, kulak uğultusu ve bayılacakmış gibi olma hissini tarif eder.
- Tansiyon düşmesi, özellikle hızlı ayağa kalkınca kararma ve bulantı yapar.
- Kan şekeri düşmesi en çok şeker hastalığı için ilaç kullananlarda titreme ve soğuk terle gelir.
- Sıvı kaybı kusma, ishal ya da aşırı sıcak sonrası sersemlik ve ağız kuruluğu yapar.
- İlaç yan etkisi yeni başlanan ya da miktarı değişen ilaçlarla görülebilir, ilacı kendi kararınızla bırakmayın.
- Hamileliğin ilk aylarında bulantıya sersemlik eklenebilir.
- Kaygı ve panik atağında sersemlik, bulantı ve çarpıntı birkaç dakika içinde zirveye çıkar.
- Taşıt tutması göz ile iç kulağın çelişen sinyallerinden doğar.
- Kalp ritim sorunları çarpıntı, nefes darlığı ve bayılma hissiyle seyreder.
- İnme ani dönme ve kusmayı çoğu zaman konuşma bozukluğu, çift görme ya da yürüyememeyle birlikte yapar, bazen tek bulgu dönme olabilir.
Bulantılı Baş Dönmesinin Nedeni Nasıl Ayırt Edilir?
Bulantılı baş dönmesinin nedeni ayırt edilirken önce süreye bakılır, çünkü 1 dakika süren bir dönme ile günlerce süren bir dönme bambaşka hastalıkları düşündürür. Dönmeyi neyin tetiklediği ve yanına hangi belirtilerin eklendiği ayrımı büyük ölçüde tamamlar, aşağıdaki tablo en sık ipuçlarını özetler.
| Belirti ipucu | Olası neden | Ne yapmalı? |
|---|---|---|
| Yatağa yatınca saniyeler süren dönme | Kristal kayması | KBB muayenesi |
| Birden gelen, günlerce süren dönme | Vestibüler nörit | Aynı gün muayene |
| Saatler süren atak, tek kulakta işitme azalması | Meniere hastalığı | KBB, işitme testi |
| Ağrı, ışık ve ses hassasiyetiyle gelen atak | Vestibüler migren | Nöroloji ya da KBB |
| Ayağa kalkınca kararma | Tansiyon düşmesi | Yavaş kalkmak, sıvı almak |
| Titreme, soğuk ter, açlık hissi | Kan şekeri düşmesi | Şeker ölçümü |
| Kusma ya da ishal sonrası ağız kuruluğu | Sıvı kaybı | Küçük yudumlarla sıvı |
| Yeni ilaç sonrası sersemlik | İlaç yan etkisi | Hekime danışmak |
| Sabah bulantısı, adet gecikmesi | Hamilelik | Gebelik testi |
| Ani korku, karıncalanma | Kaygı ya da panik atağı | Nedenler dışlanınca destek |
| Araba ya da gemide gelen bulantı | Taşıt tutması | Ufka bakmak, temiz hava |
| Çarpıntı, bayılma hissi | Kalp ritim sorunu | Aynı gün hekim |
| Konuşma bozukluğu, çift görme, güçsüzlük | İnme | Hemen 112’yi arayın |
Tablodaki ipuçları yön gösterir ama tanı koydurmaz. Kesin ayrımı muayene yapar.
Ani Baş Dönmesi ve Mide Bulantısı Neden Olur?
Ani gelen dönme ve mide bulantısı çoğu zaman iç kulak kaynaklıdır ve en sık kristal kayması, vestibüler nörit ya da bir Meniere atağı nedeniyle olur. Beyin sapı ya da beyincikte gelişen inme, ani kalp ritim bozukluğu ve kan şekerinin hızla düşmesi de dakikalar içinde aynı tabloyu yapabilir.
Ani baş dönmeleri yaşayan kişide asıl soru, dönmenin yanında beyin kaynaklı bir bulgu olup olmadığıdır. Peltek konuşma, yüzde kayma, çift görme ya da ayakta duramayacak kadar denge kaybı varsa beklemeden 112 aranır.
Damar hastalığı, yüksek tansiyon ya da şeker hastalığı olan kişilerde ani dönme, nörolojik bulgu olmasa bile aynı gün değerlendirilmelidir. İç kulak kaynaklı ani dönmede ilk gün çoğu zaman en zor gündür.
Hâlsizlik ve Terleme Eşlik Ediyorsa Ne Anlama Gelir?
Hâlsizlik ve terleme eşlik ediyorsa tablo çoğu zaman kan şekeri düşmesi, tansiyon düşmesi, sıvı kaybı ya da kalp kaynaklı bir sorunla ilişkilidir. Şiddetli bir vertigo atağı da sinir sistemini uyararak soğuk ter döktürebilir, bu yüzden terleme tek başına nedeni göstermez.
Mide Bulantısı, Baş Dönmesi ve Hâlsizlik
Mide bulantısı, baş dönmesi ve hâlsizlik birlikte olduğunda ilk akla gelen nedenler sıvı kaybı, açlık, kansızlık ve virüslerin yaptığı mide-bağırsak enfeksiyonlarıdır. Kusma ve ishalle kaybedilen sıvı yerine konmazsa tansiyon düşer, sersemlik artar ve kişi ayağa kalkmakta zorlanır.
Hâlsizlik birkaç günde düzelmiyorsa ya da kilo kaybı ekleniyorsa kan tahlili için hekime gidilmelidir.
Baş Dönmesi, Mide Bulantısı ve Terleme
Baş dönmesi, mide bulantısı ve terleme birlikteyse kan şekeri düşmesi, bayılma öncesi nabız ve tansiyon düşmesi, aşırı sıcak, panik atağı ve kalp krizi olasılıkları düşünülür. Bayılmadan hemen önce kişi çoğu zaman sıcaklık basması, solukluk, kulak uğultusu ve gözlerde kararma tarif eder.
Kalp krizi özellikle kadınlarda, yaşlılarda ve şeker hastalarında göğüs ağrısı olmadan yalnız bulantı, soğuk ter ve sersemlikle gelebilir. Böyle bir tabloda beklemeden 112 aranır.
Baş Ağrısı, Baş Dönmesi ve Mide Bulantısı Birlikteyse Ne Düşünülür?
Baş ağrısı, dönme hissi ve mide bulantısı birlikteyse en sık neden migren ve vestibüler migrendir, ama ağrının nasıl geldiği daha acil nedenleri ayırmayı sağlar. Migren ağrısı çoğu zaman zonklayıcıdır, kişi ışıktan ve sesten rahatsız olur, ağrı karanlık ve sessiz bir odada uyumakla hafifler.
Birden gelen ve kişinin hayatında yaşadığı en şiddetli ağrı beyin kanamasını, kafa travmasından sonra gelen ağrı ve kusma ise beyin sarsıntısını ya da kafa içi kanamayı düşündürür. İki durum da acil değerlendirme ister.
Evde birden fazla kişide aynı anda ağrı, sersemlik ve bulantı varsa karbonmonoksit zehirlenmesi düşünülür. Soba, şofben ya da kombi çalışırken böyle bir tablo görülürse pencereler açılır, ortam terk edilir ve 112 aranır.
Baş Dönmesi ve Mide Bulantısına Ne İyi Gelir?
Atak anında mide bulantısına ve dönme hissine en çok oturmak ya da uzanmak, başı sabit tutmak, sabit bir noktaya odaklanmak ve küçük yudumlarla sıvı almak iyi gelir. Aşağıdaki adımlar nedeni ortadan kaldırmaz, ama düşmeyi önler ve atağın daha güvenli geçmesini sağlar.
- Hemen oturun ya da uzanın, çünkü düşme bulantılı dönmenin en sık zararıdır.
- Kusma ihtimali varsa yan yatın, böylece kusmuk soluk yoluna kaçmaz.
- Bulantı hafifleyince su ya da açık çay gibi sıvıları küçük yudumlarla için.
- Gözleriniz kararıyorsa sırtüstü uzanıp bacaklarınızı yükseltin.
- Şeker hastasıysanız şekerinizi ölçün, düşükse hekiminizin önerdiği şekilde hızlı şeker alın. Bilinci bulanık birine ağızdan bir şey verilmez.
- Atak sürerken araç kullanmayın ve ayağa yavaş, tutunarak kalkın.
- Taşıt tutmasında ön koltukta oturun, yolu izleyin ve telefondan uzak durun.
Kristal kaymasında dönmeyi asıl geçiren, kristalleri yerine taşıyan manevralardır ve ilk uygulamanın muayenede yapılması daha güvenlidir. Ani dönüşler ve atak sonrası günlerde araç kullanmak vertigo hastalarının yapmaması gerekenler arasında ilk sıralardadır.
Bulantı için ilaç gerekip gerekmediğine hekim karar verir. Dönmeyi baskılayan ilaçların uzun kullanımı beynin denge sistemine uyum sağlamasını geciktirebilir.
Baş Dönmesi ve Mide Bulantısına Hangi Bölüm Bakar?
Mide bulantısına eşlik eden dönme hissi, pozisyonla gelen ataklar ya da işitme belirtileri ön plandaysa kulak burun boğaz bölümü bakar. Konuşma, görme ya da güç kaybı gibi nörolojik bulgular varsa nöroloji, sersemlik, kararma ve hâlsizlik ön plandaysa dahiliye ilk adres olur.
| Öne çıkan tablo | İlk gidilecek bölüm |
|---|---|
| Pozisyonla gelen dönme, işitme kaybı, çınlama | Kulak burun boğaz |
| Migren öyküsü, uyuşma, kalıcı denge bozukluğu | Nöroloji |
| Ayağa kalkınca kararma, şeker hastalığı, kansızlık | Dahiliye ya da aile hekimi |
| Çarpıntı, bayılma | Kardiyoloji |
| Hamilelik olasılığı | Kadın hastalıkları ve doğum |
| Konuşma bozukluğu, çift görme, göğüs ağrısı | Acil servis |
Vertigo için hangi bölüme gidileceği, dönmenin süresi ve eşlik eden belirtilerle belirlenir.
Muayenede Neler Yapılır?
Muayenede önce dönmenin nasıl geldiği, ne kadar sürdüğü, neyle tetiklendiği, daha önce benzer atak olup olmadığı ve yanında hangi belirtilerin olduğu ayrıntılı olarak sorulur. Tansiyon yatarken ve ayakta ölçülür, gerekirse kan şekerine bakılır, kulak zarı da muayene edilir.
Gözlerdeki istemsiz titreme, yani nistagmus, iç kulak ile beyin kaynaklı dönmeyi ayırmanın en değerli ipucudur. Pozisyon testlerinde kişi belirli açılarda hızla yatırılır, yürüyüş ve denge de değerlendirilir.
Gerektiğinde işitme testi, kalp ritmi için EKG, kan tahlili ve beyin MR’ı istenir. Vertigo teşhisinde kullanılan testler çoğu zaman ağrısızdır ve muayenenin büyük kısmı aynı gün tamamlanır.
Ne Zaman Acile Gidilmeli?
Konuşma bozukluğu, yüzün bir yanında kayma, kol ya da bacakta güçsüzlük, çift görme, birden gelen çok şiddetli baş ağrısı, göğüs ağrısı ya da bayılma eşlik ediyorsa zaman kaybetmeden acile gidilmeli ya da 112 aranmalıdır. Bulgular inme, beyin kanaması ya da kalp krizini gösterebilir.
| Belirti | Olası anlamı | Ne yapmalı? |
|---|---|---|
| Konuşma bozukluğu, yüzde kayma, güçsüzlük | İnme | Hemen 112’yi arayın |
| Çift görme, yutma güçlüğü, ayakta duramama | Beyin sapı ya da beyincik inmesi | Hemen 112’yi arayın |
| Hayatın en şiddetli ağrısı | Beyin kanaması | Hemen 112’yi arayın |
| Göğüs ağrısı, nefes darlığı, soğuk ter | Kalp krizi | Hemen 112’yi arayın |
| Bayılma, şiddetli çarpıntı | Kalp ritim sorunu | Acil servis |
| Kafa travması sonrası kusma | Beyin sarsıntısı ya da kanama | Acil servis |
| Evde birden fazla kişide ağrı ve bulantı | Karbonmonoksit zehirlenmesi | Ortamı terk edin, 112 |
| Ateş, ense sertliği | Menenjit gibi bir enfeksiyon | Acil servis |
| Ani dönmeyle tek kulakta işitme kaybı | İç kulak ya da damar sorunu | Aynı gün acil ya da KBB |
Baş Dönmesi ve Mide Bulantısı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Baş dönmesi ve bulantı hamilelik belirtisi olabilir mi?
Stres ve kaygı sersemlik ile bulantı yapar mı?
Açlık baş dönmesi ve mide bulantısı yapar mı?
Bulantılı baş dönmesi ne kadar sürer?
Kusmak dönme hissini geçirir mi?
Kulak iltihabı dönme ve bulantı yapar mı?
Yüksek tansiyon baş dönmesi ve bulantı yapar mı?
Dönme ve bulantı varken araç kullanılır mı?
Bulantılı dönmede MR çekilir mi?

