Burun Tıkanıklığına Ne İyi Gelir? Burun Tıkanıklığı Nasıl Geçer?

Burun tıkanıklığına iyi gelen başlıca yöntemler, tıkanıklığın soğuk algınlığı ya da alerji gibi geçici bir nedeni varsa tuzlu su ile yıkama, ılık buhar, baş yüksekte uyku ve bol sıvıdır. Ev yöntemleri burnun içindeki şişliği azaltıp nefesi rahatlatır, ancak nedeni ortadan kaldırmaz. Haftalarca süren tıkanıklıkta muayene gerekir.
Bizi Google’da tercih edilen kaynak yapınYeni yazılarımız aramalarınızda öne çıksınEkleBurun tıkanıklığı soğuk algınlığında çoğu zaman 7 ile 10 gün içinde kendiliğinden geçer. Septum eğriliği, burun eti büyümesi ya da polip gibi yapısal nedenlerde ise ev yöntemleri yalnız geçici rahatlama sağlar. Aşağıda yöntemlerin nasıl uygulandığını, spreylerdeki riski, nedenleri ve hangi belirtide beklemeden hekime başvurmak gerektiğini bulacaksınız.
Burun Tıkanıklığına Ne İyi Gelir?
Tuzlu su, buhar ve nemli hava gibi yöntemler burun tıkanıklığına üç yoldan iyi gelir: burnun içindeki şişmiş dokuyu yatıştırır, koyulaşmış salgıyı inceltir ve iç yüzeyin nemini korur. Yöntemlerin her biri bu etkilerden birini ya da birkaçını sağlar, tabloda her yöntemin ne sağladığı ve nelere dikkat edilmesi gerektiği yan yana verilmiştir.
| Yöntem | Ne sağlar? | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Tuzlu su ile yıkama | Salgıyı ve alerjenleri temizler, kabuğu yumuşatır | Steril ya da kaynatılıp soğutulmuş su |
| Ilık buhar, ılık duş | Kısa süreli ferahlık hissi verir | Kaynar suya yüzü yaklaştırmamak |
| Başı yüksekte uyumak | Yatınca artan şişliği azaltır | Ek yastık ya da yatak başını yükseltmek |
| Bol sıvı, ılık içecek | Salgıyı inceltir, boğazı rahatlatır | Kalp ya da böbrek hastalığında hekime sormak |
| Nemlendirici | Kuru havada burnun kurumasını önler | Suyunu her gün değiştirmek |
| Alerjenden uzak durmak | Alerjik tıkanıklığın tetikleyicisini azaltır | Toz, polen ve evcil hayvan tüyü |
Ev yöntemlerinin sınırı da bellidir. Septum eğriliği ya da büyümüş burun eti gibi yapısal bir darlık tuzlu suyla, buharla açılmaz.
Evde Burun Tıkanıklığı Nasıl Açılır?
Evde burun tıkanıklığı çoğu zaman tuzlu su ile yıkama, ılık buhar, başı yüksekte tutarak uyuma, yeterli sıvı ve nemli oda havasıyla açılır. Yöntemler birlikte uygulandığında etkileri birbirini tamamlar, ama hiçbiri tek başına tıkanıklığı birkaç dakikada gidermez ve nedeni tedavi etmez.
Tuzlu Su ile Yıkama
Tuzlu su ile yıkama, burnun içindeki koyu salgıyı, tozu ve polen gibi alerjenleri akıtarak temizler ve kabuklaşmış yüzeyi yumuşatır. Eczanelerde satılan hazır tuzlu su spreyleri ve yıkama şişeleri bu iş için üretilmiştir, ilaç içermez ve uzun süre düzenli kullanıldığında bile alışkanlık yapmaz.
Evde hazırlanan solüsyonda suyun temiz olması gerekir. Musluk suyu doğrudan kullanılmaz, steril su ya da kaynatılıp ılıyana kadar soğutulmuş su tercih edilir. Yıkama sırasında baş hafifçe öne ve yana eğilir, su burnun bir deliğinden verilip diğerinden ya da ağızdan akıtılır. İşlemden sonra her taraf ayrı ayrı ve yavaşça sümkürülür.
Buhar ve Ilık Duş
Buhar ve ılık duş, burnun içini nemlendirip koyulaşan salgıyı yumuşattığı için birçok kişide kısa süreli bir ferahlık hissi verir. Soğuk algınlığında ısıtılmış nemli havayı inceleyen çalışmalar belirtilerde tutarlı bir iyileşme göstermemiştir, bu yüzden buhar tedavi değil, rahatlatıcı bir ara yöntemdir.
Asıl risk yanıktır. Kaynar su dolu bir kâsenin üzerine eğilmek, özellikle çocuklarda kâsenin devrilmesine ve haşlanma yanığına yol açabilir. Daha güvenli seçenek, banyonun ılık duşla buharlanmasını beklemek ya da yüze ılık ve nemli bir havlu koymaktır.
Başı Yüksekte Tutarak Uyumak
Başı yüksekte tutarak uyumak, yatınca burnun içindeki damarlara dolan kanı ve buna bağlı şişliği azalttığı için gece tıkanıklığını hafifletir. Düz yatıldığında başa doğru daha çok kan toplanır, bu nedenle tıkanıklık çoğu kişide gece ve sabaha karşı uyanınca daha belirgin hissedilir.
Bir ek yastık ya da yatak başının birkaç santim yükseltilmesi çoğu zaman yeterlidir. Yan yatınca burnun alttaki deliğinin daha çok tıkanması da normaldir. Taraf değiştirince açılır.
Bol Sıvı ve Ilık İçecekler
Bol sıvı ve ılık içecekler, sümüğün koyulaşmasını önleyerek akmasını kolaylaştırır ve ağızdan nefes alınca kuruyan boğazı rahatlatır. Ihlamur, bitki çayı, ılık su ya da çorba bu açıdan benzer işe yarar, ılık içecekten yükselen buhar da kısa süreli ferahlık hissini artırır.
Alkol, burnun içindeki damarları genişlettiği için tıkanıklığı artırabilir. Kalp ya da böbrek hastalığı nedeniyle sıvı kısıtlaması olanlar içecek miktarını hekimine sormalıdır.
Odanın Nemini Korumak
Odanın nemini korumak, özellikle kaloriferli ve klimalı ortamlarda kuruyan iç yüzeyin kabuklanmasını, tahriş olmasını ve buna bağlı tıkanma hissini önler. Nemlendirici cihaz kullanılacaksa suyu her gün değiştirilmeli ve hazne üretici talimatına göre düzenli temizlenmelidir, aksi hâlde cihazda küf ve bakteri üreyebilir.
Nemin aşırı artması da sorun yaratır. Duvarlarda terleme ve küf kokusu, ev tozu akarı ya da küf alerjisi olan kişilerde tıkanıklığı artırır.
Burun Tıkanıklığını Ne Açar, Spreyler Güvenli mi?
Tıkanıklığı dakikalar içinde açan ürünler burun açıcı (dekonjestan) spreylerdir, ancak bu spreyler yalnız kısa süreli kullanım için uygundur. Uzun süre kullanıldıklarında burnun içi ilaca alışır, sprey bırakılınca tıkanıklık eskisinden ağır döner ve kişi farkında olmadan spreye bağımlı hâle gelir.
| Sprey türü | Nasıl etki eder? | Etki ne zaman başlar? | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Tuzlu su spreyi | Salgıyı temizler, nemlendirir | Hemen, kısa süreli | Uzun süre kullanılabilir |
| Açıcı (dekonjestan) sprey | Damarları büzer | Dakikalar içinde | Hekimin önerdiği süreyi aşmamak |
| Kortizonlu sprey | Alerjik ve iltihabi şişliği azaltır | Birkaç gün içinde belirginleşir | Hekim önerisiyle, düzenli kullanım |
| Alerji (antihistaminik) spreyi | Alerji tepkisini baskılar | Kısa sürede | Hekim önerisiyle |
Açıcı spreyin uzun kullanımına bağlı tıkanıklığa tıpta ilaca bağlı rinit denir. Spreyi bırakmakta zorlanan kişi kullanımı kendi kendine artırmak yerine hekime başvurmalıdır. Çözüm çoğu zaman spreyin hekim kontrolünde kesilmesi ve şişliği azaltan başka bir tedaviye geçilmesidir.
Yüksek tansiyon, kalp ritim bozukluğu ya da göz tansiyonu olanlar ve hamileler dekonjestan spreyleri hekime sormadan kullanmamalıdır. Yetişkinler için üretilen spreyler çocuklara verilmez.
Burun Tıkanıklığına 25 Saniyede Çözüm Gerçekten İşe Yarar mı?
Burun tıkanıklığına 25 saniyede çözüm diye paylaşılan videolardaki yöntem, bazı kişilerde birkaç dakikalık rahatlama hissi verebilir, ama etkisi kontrollü çalışmalarla gösterilmiş değildir ve tıkanıklığın nedenini gidermez. Videolarda genellikle dil ucunun damağa bastırılması ile iki kaş arasına parmakla bastırılmasının sırayla tekrarlanması ya da burnu kapatıp nefesin tutulması anlatılır.
Yöntemi deneyen kişilerin hissettiği rahatlama gerçek olabilir. Etki ise kısa sürer. Hareket ve egzersiz sırasında da burnun bir süre açıldığı bilinir, ama şişlik dinlenince geri döner.
Denemek çoğu kişi için zararsızdır, ama tuzlu su yıkamasının ve muayenenin yerini tutmaz. Kalp ya da akciğer hastalığı olanlar nefes tutma adımını hekime danışmadan denememelidir.
Burun Tıkanıklığı Neden Olur?
Burun tıkanıklığı çoğu zaman sümükten değil, burnun içindeki damardan zengin dokunun şişmesinden olur ve bu şişliği en sık soğuk algınlığı, alerji ya da sinüzit tetikler. Uzun süren tıkanıklığın arkasında ise çoğu zaman septum eğriliği, burun eti büyümesi, polip, hamilelik ya da açıcı spreyin uzun kullanımı bulunur.
Soğuk Algınlığı ve Grip
Soğuk algınlığı ve grip, burnu kaplayan zarı iltihaplandırıp şişirdiği için ani başlayan tıkanıklığın en sık nedenidir ve tıkanıklık çoğu zaman 7 ile 10 gün içinde kendiliğinden geçer. İlk günlerde berrak ve sulu olan akıntının sonradan koyulaşması ya da sarı veya yeşil renk alması tek başına bakteri enfeksiyonu olduğunu göstermez.
Virüse bağlı tıkanıklıkta antibiyotik işe yaramaz. Gripte ateş, kas ağrısı ve halsizlik daha belirgindir, ama tıkanıklık için yapılacaklar aynıdır.
Alerji
Alerjik burun tıkanıklığı, ev tozu akarı, polen, küf ya da evcil hayvan tüyü gibi bir alerjene karşı burnu kaplayan zarın aşırı tepki vermesiyle olur ve hapşırık, kaşıntı, sulu akıntı ile birlikte görülür. Mevsimsel alerjide şikâyetler bahar aylarında artarken ev tozu alerjisinde yıl boyu sürer ve sabahları belirginleşir.
Burnu kaplayan zarın alerjiye bağlı bu iltihabına alerjik rinit denir. Tedavinin temeli alerjenden uzak durmak ve hekimin uygun gördüğü ilaçları düzenli kullanmaktır.
Sinüzit
Sinüzit, burnun çevresindeki hava boşluklarının iltihaplanmasıdır ve tıkanıklığa yüzde dolgunluk ya da ağrı, koyu akıntı, koku almada azalma ve bazen ateş eşlik eder. Soğuk algınlığından sonra 10 günü geçen ya da düzelmeye başlayıp yeniden kötüleşen şikâyetler sinüzit açısından hekime görünmeyi gerektirir.
Tanı muayeneyle konur. Uygun sinüzit tedavisi nedene ve şikâyetin süresine göre planlanır.
Geçmeyen Burun Tıkanıklığı Nedenleri Nelerdir?
Geçmeyen burun tıkanıklığı nedenleri arasında en sık sayılanlar septum eğriliği, burun eti büyümesi, polip, süregen alerji ve açıcı spreyin uzun süre kullanılmasıdır. Hepsinde ortak nokta, tıkanıklığın mevsimden ve soğuk algınlığından bağımsız olarak haftalar ya da aylar boyunca sürmesi ve ev yöntemlerine az yanıt vermesidir.
Çocuklarda ise burnun sürekli tıkalı olması çoğu zaman geniz eti büyümesiyle ilişkilidir ve ağızdan nefes alma ile horlama eşlik eder.
Septum Eğriliği
Septum eğriliği, burnu sağ ve sol iki boşluğa ayıran kıkırdak ve kemikten oluşan bölmenin bir tarafa kaymasıdır ve tıkanıklık çoğu zaman hep aynı tarafta, yıl boyu hissedilir. Bölmede hafif bir eğrilik birçok kişide bulunur ve şikâyet yapmaz, sorun eğriliğin hava yolunu belirgin biçimde daraltmasıyla başlar.
Doğuştan olabileceği gibi bir darbeden sonra da gelişebilen septum deviasyonu ilaçla ya da ev yöntemleriyle düzelmez. Şikâyet belirginse tedavisi cerrahidir.
Burun Eti Büyümesi
Burun eti büyümesi, burnun yan duvarındaki konka denen yapıların kalıcı olarak şişmesidir ve tıkanıklık gün içinde ya da yatınca bir taraftan diğerine geçebilir. Alerji, sigara dumanı, kuru ve kirli hava ile açıcı spreyin uzun kullanımı bu büyümeyi besleyen etkenler arasında sayılır.
Tıpta konka hipertrofisi adı verilen durum önce ilaçla tedavi edilir. Yanıt alınamazsa küçültme işlemi planlanır.
Polip
Polip, sinüslerin ve burnun iç yüzeyinden sarkan ağrısız, yumuşak iltihabi şişliklerdir ve çoğu zaman iki taraflı tıkanıklık ile koku kaybı yapar. Süregen sinüzit ve astımla birlikte sık görülür, bazı hastalarda ise belirli ağrı kesicilere karşı aşırı duyarlılık da tabloya eklenir.
Tedavi çoğu zaman kortizonlu spreylerle başlar, yetmediğinde kamerayla yapılan endoskopik sinüzit ameliyatı gündeme gelir. Tek taraflı polip ya da kanlı akıntıyla birlikte olan bir kitle gecikmeden muayene gerektirir.
Burun Tıkanıklığı Nasıl Geçer, Nedene Göre Ne Yapılır?
Burun tıkanıklığı nedene göre farklı yollarla geçer, soğuk algınlığında kendiliğinden düzelir, alerjide korunma ve düzenli tedavi ister, yapısal darlıkta ise çoğu zaman bir işlem yapılır. Aşağıdaki tablo, sık görülen nedenleri ayırt ettiren ipuçlarını, beklenen süreyi ve her birinde atılacak ilk adımı bir arada gösterir.
| Neden | Ayırt ettiren ipucu | Ne kadar sürer? | Ne yapmalı? |
|---|---|---|---|
| Soğuk algınlığı, grip | Boğaz ağrısı, hafif ateş, iki taraflı tıkanıklık | 7 ile 10 gün | Tuzlu su, sıvı, dinlenme |
| Alerji | Hapşırık, kaşıntı, sulu akıntı | Alerjen sürdükçe | Alerjenden korunma, hekim önerisiyle sprey |
| Sinüzit | Yüz ağrısı, koyu akıntı, koku azalması | Birkaç hafta, bazen daha uzun | Hekim muayenesi |
| Septum eğriliği | Hep aynı tarafta, yıl boyu | Kendiliğinden geçmez | KBB muayenesi, gerekirse ameliyat |
| Burun eti büyümesi | Taraf değiştiren, yatınca artan tıkanıklık | Süregen | İlaç, yanıt yoksa küçültme |
| Polip | İki taraflı tıkanıklık, koku kaybı | Süregen, tekrarlayabilir | Endoskopik muayene |
| Hamilelik | Çoğunlukla gebeliğin ikinci yarısında | Doğumdan sonra geçer | Tuzlu su, baş yüksekte uyku |
| Spreye bağlı tıkanıklık | Sprey bırakılınca ağırlaşır | Sprey sürdükçe | Hekim kontrolünde bırakma |
Tıkanıklığın süresi kadar düzeni de ipucu verir. Bir hafta içinde azalmaya başlayan iki taraflı tıkanıklık çoğu zaman virüse bağlıdır. Aylardır süren, hep aynı tarafta kalan ya da koku kaybıyla birlikte olan tıkanıklık ise muayeneyle aydınlatılır.
Hamilelikte Burun Tıkanıklığına Ne İyi Gelir?
Hamilelikte burun tıkanıklığı varsa tuzlu su ile yıkama, başı yüksekte tutarak uyumak, nemli oda havası ve hekimin izin verdiği ölçüde hafif yürüyüş iyi gelir, ilaç ve sprey kullanımı ise mutlaka hekime sorulur. Gebelikte artan hormonlar ve kan hacmi burnun içindeki damarları genişletir.
Gebelik riniti denen bu tıkanıklık çoğu zaman gebeliğin ikinci yarısında başlar, alerji ya da enfeksiyon belirtisi taşımaz ve doğumdan sonraki yaklaşık iki hafta içinde kendiliğinden geçer. Horlamayı ve uyku bölünmesini artırabilir.
Açıcı spreyler ve tıkanıklık giderici tabletler gebelikte hekime danışmadan kullanılmamalıdır. Hamilelikte burun kanaması da daha sık görülür, burnun içini nemli tutmak bu açıdan da işe yarar. Tek taraflı tıkanıklık, ateş ya da yüz ağrısı varsa başka bir neden düşünülür ve muayene gerekir.
Sürekli Burun Tıkanıklığında Hangi Muayene ve Tedaviler Uygulanır?
Sürekli burun tıkanıklığında KBB muayenesiyle burnun ön kısmına ışıkla, gerektiğinde ince bir kamerayla arka bölüme ve sinüs ağızlarına bakılır. Muayene bulgusu yetmezse sinüs tomografisi, alerji şüphesinde deri ya da kan yoluyla alerji testi istenir ve tedavi bu bulgulara göre seçilir.
Tıkanıklık septum eğriliğinden ya da burun kanatlarının nefes alırken içe çökmesinden kaynaklanıyorsa, burnun yapısını düzelten fonksiyonel rinoplasti ile hava yolu genişletilebilir. Büyümüş konkalarda burun eti küçültme işlemi, dokunun nemlendirme görevini koruyacak ölçüde yapılır.
Alerji ya da polip gibi iltihabi nedenlerde ise ameliyattan önce ilaç tedavisi denenir. Ameliyat sonrasında da bu tedavinin sürmesi gerekebilir. Hangi yöntemin seçileceği ve iyileşme süreci muayeneden sonra hekimle konuşulur.
Ne Zaman Hekime Başvurulmalı?
Tıkanıklık 3 haftayı geçtiğinde, hep tek tarafta kaldığında ya da kanlı akıntı veya koku kaybıyla birlikte olduğunda hekime başvurulmalı ve nedeni muayeneyle araştırılmalıdır. Göz çevresinde şişlik, görme bozukluğu, şiddetli baş ağrısı ve ense sertliği gibi belirtiler ise beklemeden acile gitmeyi gerektiren alarm işaretleridir.
| Belirti | Ne anlama gelebilir? | Ne yapmalı? |
|---|---|---|
| 3 haftayı geçen tıkanıklık | Süregen sinüzit, yapısal neden | KBB muayenesi |
| Hep tek tarafta tıkanıklık, kanlı akıntı | Polip, kitle, yabancı cisim | Gecikmeden muayene |
| 10 günü geçen ya da yeniden kötüleşen soğuk algınlığı | Bakteriyel sinüzit | Hekime başvurmak |
| Göz çevresinde şişlik, kızarıklık, çift görme | Sinüzitin göze yayılması | Hemen acile gitmek |
| Şiddetli baş ağrısı, ense sertliği, yüksek ateş | Ciddi enfeksiyon | Hemen acile gitmek |
| Darbeden sonra şekil bozukluğu, ağrılı şişlik | Kırık ya da bölmede kan toplanması | Aynı gün muayene |
| Açıcı sprey bırakılamıyor | İlaca bağlı rinit | Hekim kontrolünde bırakma |
| Horlama, uykuda nefes durması | Uyku apnesi | KBB ve uyku değerlendirmesi |
Bebeklerde tıkanıklık beslenmeyi zorlaştırabilir. Emerken nefesi kesilen, göğüs kafesi içe çekilerek nefes alan ya da dudakları morarmış bir bebek için beklemeden acile başvurulmalıdır.
Tıkanıklıkta Hangi Davranışlardan Kaçınılmalı?
Tıkanıklıkta burnu daha çok tahriş eden, şikâyeti uzatan ve özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda yeni sorunlara yol açabilen bazı davranışlardan kaçınılmalıdır. Aşağıdaki maddelere dikkat etmek, tıkanıklığın gereksiz yere uzamasını ve ilaca bağlı yeni bir tıkanıklık gelişmesini büyük ölçüde önler.
- Açıcı spreyi hekimin önerdiği süreyi aşarak kullanmak geri tepme tıkanıklığı yapar.
- Musluk suyunu kaynatmadan yıkama için kullanmak enfeksiyon riski taşır.
- Yetişkinler için üretilen sprey ve ilaçları çocuklarda kullanmak uygun değildir.
- Bebek ve küçük çocuklarda mentollü ya da kâfurlu kremleri burnun çevresine sürmek solunumu zorlaştırabilir.
- Burnu iki taraf birden kapatıp sert sümkürmek kulağa basınç yapabilir.
- Sigara içmek ve dumanlı ortamda kalmak iç yüzeyi tahriş eder, tıkanıklığı uzatır.
Sümkürürken bir deliği kapatıp diğerinden yavaşça üflemek daha güvenlidir.
Burun Tıkanıklığı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Burun tıkanıklığına evde ne iyi gelir?
Alerjik burun tıkanıklığına ne iyi gelir?
Gripte burun tıkanıklığı nasıl açılır?
Burun tıkanıklığı gece neden artar?
Burnun bir tarafının sırayla tıkanması normal mi?
Burun tıkanıklığı baş ağrısı yapar mı?
Okaliptüs ve mentol tıkalı burnu açar mı?
Soğuk algınlığında tıkanıklık için antibiyotik gerekir mi?
Burun tıkanıklığı koku kaybı yapar mı?
Burun tıkanıklığı horlamaya yol açar mı?

