Mastoidit Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Mastoidit, kulak kepçesinin hemen arkasındaki mastoid kemiğinin içindeki küçük hava boşluklarının, çoğunlukla orta kulak iltihabının yayılmasıyla iltihaplanmasıdır. Kulak arkasında kızarık ve ağrılı şişlik, ateş ve kulak kepçesinin öne doğru itilmesiyle kendini gösterir.
Bizi Google’da tercih edilen kaynak yapınYeni yazılarımız aramalarınızda öne çıksınEkleMastoidit tedavisiz kaldığında yüz siniri, iç kulak ve beyin zarları gibi yakın yapılara yayılabildiği için aynı gün değerlendirme gerektirir. Kulak Burun Boğaz uzmanı Doç. Dr. Sema Koç’un hazırladığı yanıtlar, hastalığın nasıl anlaşıldığını, kulak arkasındaki şişliklerin nasıl ayrıldığını ve hangi belirtide 112’nin aranacağını anlatır.
Mastoidit Nedir, Neden Olur?
Mastoidit çoğu zaman orta kulak iltihabının kulak arkasındaki kemiğe ilerlemesiyle olur, çünkü orta kulak ile mastoid kemiğinin hava hücreleri birbirine açılan tek bir boşluk sistemi gibi çalışır.
Orta kulak iltihabı geçiren hemen her kulakta bu hücreler de bir miktar etkilenir, mastoidit ise iltihabın kemiğe yerleşip ilerlediği durumdur. İltihaplı hücrelerde irin birikir, aradaki ince kemik bölmeler zamanla erir ve hücreler tek bir apse boşluğuna dönüşebilir.
Hastalığın ani başlayan biçimi en sık küçük çocuklarda görülür, çünkü orta kulak iltihabını en sık onlar geçirir. Erişkinde ise tablo çoğu zaman yıllardır akan bir kulak, süreğen orta kulak iltihabı ya da kolesteatom zemininde gelişir. Yavaş seyreden bu biçime kronik mastoidit denir.
Mastoid Kemiği Nerededir, Ne İşe Yarar?
Mastoid kemiği, kulak kepçesinin hemen arkasında elle kolayca tutulabilen sert çıkıntıdır ve kafatasının yan duvarını oluşturan şakak kemiğinin bir parçasıdır. İçi, bal peteğini andıran, havayla dolu küçük hücrelerden oluşur ve bu hücreler orta kulağa açılarak kulaktaki basıncın dengelenmesine katkı verir.
Boynu yana çeviren güçlü kaslardan biri de bu çıkıntıya tutunur.
Kemiğin içinden yüz siniri geçer, iç kulak, beyin zarları ve beyinden gelen kanı taşıyan büyük bir toplardamar da hemen komşusudur. Hastalığı tehlikeli yapan bu komşuluktur.
Mastoidit Belirtileri Nelerdir?
Mastoidit belirtileri kulak arkasında ağrı, kızarıklık ve şişlikle başlar, tabloya çoğu zaman ateş ve birkaç gün önce ortaya çıkmış bir kulak ağrısı eşlik eder.
- Kulak kepçesinin arkasında, kemiğin üzerinde dokununca ağrıyan bir şişlik olur.
- Şişliğin üzerindeki deri kızarır ve ısınır.
- Kulak kepçesi öne ve dışa doğru itilir, kulak diğer taraftakinden daha kalkık görünür.
- Ateş, halsizlik ve iştahsızlık görülür, küçük çocuklar huzursuzlanır ve sık ağlar.
- Kulaktan irinli akıntı gelebilir ve aynı kulakta işitme azalır.
Belirtiler bazen orta kulak iltihabı için verilen tedavi sürerken ortaya çıkar. Tedaviye rağmen 2 ile 3 gün içinde düzelmeyen ağrı ve ateş, iltihabın kemiğe ilerlediğini düşündürebilir.
Daha önce ilaç kullanılmışsa ateş ve şişlik hafifleyip gizlenebilir, ama kemikteki iltihap sürebilir ve geçmeyen kulak ağrısı, akıntı ya da işitme azalması tek ipucu olarak kalabilir.
Kulak arkasına vuran her ağrı kemikten kaynaklanmaz. Diş, çene eklemi ve boğaz kaynaklı yansıyan ağrılar da kulak ağrısının nedenleri arasında yer alır.
Kulak Arkasında Şişlik Mastoidit midir?
Hayır, kulak arkasında şişlik çoğu zaman mastoidit değildir, en sık nedeni saçlı deri, boğaz ya da kulak enfeksiyonlarına tepki olarak büyüyen bir lenf bezidir. Bez, enfeksiyonla birlikte birkaç gün içinde şişer, enfeksiyon geçince de genellikle birkaç hafta içinde kendiliğinden küçülür.
Deri altındaki yağ bezesi kistleri, sivilce ve küçük apseler de bu bölgede şişlik yapabilir.
Lenf bezi çoğu zaman nohut ya da fasulye büyüklüğünde, deri altında duran ve elle oynatılabilen bir yumrudur. Mastoiditte ise şişlik kemiğin üzerine yayılır, deri kızarır, kulak kepçesi öne itilir ve tabloya ateş ile kulak iltihabı eşlik eder.
Evde yapılan ayrım güvenilir değildir, karar muayeneyle verilir. Ateşsiz ve ağrısız olup 2 ile 3 hafta içinde küçülmeyen ya da büyümeye devam eden şişlik de randevulu bir KBB muayenesiyle değerlendirilmelidir.
Mastoidit Kendiliğinden Geçer mi?
Hayır, mastoidit kendiliğinden geçer diye beklenmez, çünkü iltihap kemiğin içinde ilerler ve tedavisiz geçen her gün yakın yapılara yayılma riskini artırır. Kemiğin içindeki irin, ilaçların zor ulaştığı kapalı bir boşlukta birikir ve çoğu zaman kendiliğinden boşalacak bir yol bulamadan çevre dokulara baskı yapar.
Ateş düşürücü ve ağrı kesiciler belirtileri bir süre bastırabilir, ama iltihabı durdurmaz.
Şüphe varsa aynı gün acil servise ya da KBB uzmanına gidilir. Çocuklarda kulak iltihabı sırasında kulak arkasında kızarıklık ya da şişlik fark edilirse ilaçların etkisini görmek için beklenmez.
Erken başlanan tedaviyle birçok hasta ameliyata gerek kalmadan iyileşir.
Mastoidit Nasıl Tedavi Edilir?
Mastoidit çoğu zaman hastanede, damar yoluyla verilen antibiyotiklerle tedavi edilir ve orta kulaktaki irin gerekirse zara açılan küçük bir delikle boşaltılır.
Tanı için kulak ve kulak arkası dikkatle muayene edilir, kan tahlilleri yapılır ve kemiğin durumunu görmek için gerekirse bilgisayarlı tomografi çekilir. Komplikasyondan şüphelenilirse MR istenir.
Zardaki delikten alınan akıntı örneğiyle mikrobun cinsi belirlenir, hekim ilacı bu sonuca göre değiştirebilir. Aynı işlemde zara, orta kulağın havalanmasını sağlayan bir kulak tüpü yerleştirilebilir.
Ateş ve şişlik gerileyince tedavi ağızdan alınan ilaçlarla sürdürülür. İltihabın kaynağı olan orta kulak sorunu da tedavi planına alınır.
Mastoidit Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?
Mastoidit ameliyatı, damar yoluyla verilen tedaviye rağmen 48 ile 72 saat içinde düzelme olmazsa, kemikte apse oluşmuşsa ya da iltihap yakın yapılara yayılmışsa gerekir.
Ameliyatın adı mastoidektomidir. Kulak arkasından yapılan kesiyle mastoid kemiğindeki iltihaplı hava hücreleri temizlenir, irin boşaltılır ve orta kulakla bağlantı yeniden açılır.
Kolesteatom varsa ya da kulak yıllardır akıyorsa ameliyat, hastalıklı dokunun tamamen temizlenmesini ve kulağın kuru kalmasını hedefler.
Ameliyatın kapsamı ve süresi iltihabın yaygınlığına göre değişir. Karar görüntüleme ve muayene bulgularıyla verilir.
Mastoiditte Hangi Belirtiler Acildir?
Mastoiditte şiddetli baş ağrısı, ense sertliği, yüzde kayma ya da bilinç bulanıklığı gibi belirtiler varsa iltihap kafa içine ya da yüz sinirine ulaşmış olabilir ve hemen 112 aranır.
| Belirti veya durum | Ne kadar acil? |
|---|---|
| Şiddetli baş ağrısı, ense sertliği, yüzde kayma, bilinç bulanıklığı ya da nöbet | 112 aranır |
| Kulak arkasında şişlikle birlikte kusma, aşırı halsizlik ya da genel durumda bozulma | Hemen acil servis |
| Kulak arkasında şişlikle birlikte baş dönmesi, dengesizlik ya da ani işitme kaybı | Hemen acil servis |
| Ateşle birlikte kulak arkasında kızarıklık, şişlik ve kulağın öne itilmesi | Aynı gün KBB muayenesi |
| Orta kulak iltihabı tedavisine rağmen 2 ile 3 günde geçmeyen ağrı ve ateş | Aynı gün KBB muayenesi |
| Ateşsiz, ağrısız, küçük ve elle oynayan kulak arkası şişliği | Randevulu KBB muayenesi |
Ateşle birlikte kulak arkasında şişlik varsa ve KBB uzmanına aynı gün ulaşılamıyorsa beklemeden acil servise gidilir.
Hastaneden çıktıktan sonra şiddetli baş ağrısı, kusma ya da yüzde kayma başlarsa 112 aranır.

