Faranjit Nedir? Neden Olur? Faranjit Belirtileri Nelerdir?

Yutak Nerededir, Faranjitte Ne Olur?

Yutak; burun arkasından başlayıp gırtlak ile yemek borusunun girişine kadar uzanan, hem solunumun hem de yutmanın ortak kullandığı kas ve mukoza yapısıdır. İltihap sırasında bu yüzey kızarır, gözle görülür biçimde şişer ve boğazda gün boyu süren bir kuruluk hissi bırakır. Yutkunma hareketi şişmiş dokuyu gerdiği için ağrı özellikle bu anda artar.

Boğazın arka duvarında bazen küçük kabarıklıklar görülür. Bunlar bağışıklık dokusunun iltihaba verdiği normal yanıttır. Görüntü ürkütücü olabilir. Anlamı çoğu zaman masumdur. Varlıkları tek başına bakteri bulunduğu anlamına gelmez.

Faranjit Neden Olur?

Faranjitin açık ara en sık nedeni üst solunum yolu virüsleridir; erişkinde görülen olguların yaklaşık onda dokuzunda tabloyu başlatan etken bir virüstür. Bakteriyel faranjit çok daha seyrek görülür ve bu olguların büyük bölümü A grubu beta hemolitik streptokoklara bağlı olarak gelişir. Enfeksiyon dışı tahriş nedenleri de tabloyu başlatabilir.

Viral Nedenler

Soğuk algınlığı virüsleri, grip etkeni ve benzer mikroplar boğazın arka duvarındaki yüzeyde doğrudan iltihap yaratarak tabloyu başlatır. Bu grupta burun akıntısı, hapşırma, öksürük ve ses kısıklığı sıklıkla boğaz ağrısına eşlik eder; belirtiler ilk birkaç gün içinde tepe yapar ve sonrasında geriler. Antibiyotik bu grupta iyileşmeyi hızlandırmaz.

Bakteriyel Nedenler

Streptokok kaynaklı boğaz enfeksiyonu saatler içinde ani biçimde başlar ve viral tabloya kıyasla klinik olarak çok daha gürültülü seyreder. Yüksek ateş, bademciklerde beyaz örtü, boyunda ele gelen hassas lenf bezi ve öksürüğün hiç bulunmaması bu tabloyu düşündüren klasik dörtlü olarak kabul edilir. Ayrım muayeneyle, gerektiğinde boğaz testiyle yapılır. Tahmin yürütmek yerine bakmak gerekir; kronik bademcik iltihabı ile gribin farkı bu konuda yol gösterir.

Enfeksiyon Dışı Tahriş

Her boğaz ağrısının arkasında bir enfeksiyon bulunmaz; bir bölümünün kaynağı tamamen mekanik ya da kimyasal tahriştir. Kuru hava, sigara dumanı, ağızdan solunum, mide asidinin yukarı kaçması ve sesin mesleki olarak yoğun kullanılması boğaz yüzeyini sürekli tahriş eder. Bu grupta ateş görülmez. Şikâyetler haftalarca dalgalanarak sürer.

Faranjit Belirtileri Nelerdir?

Hastalığın ana belirtileri boğazda ağrı, yutkunurken belirgin biçimde artan yanma hissi, sürekli kuruluk ve muayenede gözle görülen kızarıklıktır. Tabloya ateş, halsizlik, boyunda hassasiyet ve ses değişikliği değişen ölçülerde eşlik edebilir. Belirtilerin hangi hızla başladığı ve öksürüğün bulunup bulunmaması ayrımda yol göstericidir.

• Yutkunurken artan boğaz ağrısı çoğu hastada ilk fark edilen belirtidir.
• Boğazda kuruluk ve gıcık hissi özellikle sabah saatlerinde belirginleşir.
• Ateş viral tabloda hafif seyrederken streptokok enfeksiyonunda yüksek olabilir.
• Boyunda ele gelen hassas lenf bezleri bakteriyel tabloyu düşündürür.
• Ses kısıklığı ve öksürük daha çok virüs kaynaklı hastalıkta görülür.
• Kulağa vuran ağrı, yutağın kulakla ortak sinir ağı nedeniyle ortaya çıkar.

Yutkunma Ağrısı ile Yutamama Aynı Şey midir?

İkisi çok farklı ağırlıkta bulgulardır ve birbirine karıştırılmaması gereken iki ayrı tablodur. Ağrıya rağmen yutkunma sürdürülebiliyor ve sıvı alınabiliyorsa tablo beklenen seyirdedir; sıvı bile geçirilemiyorsa, ağız yeterince açılamıyorsa ya da salya ağızda birikiyorsa değerlendirme aynı gün yapılmalıdır. Bu bulgular boğaz çevresinde apse gelişimini düşündürür.

Akut ve Kronik Faranjit Arasındaki Fark Nedir?

Ayrım tamamen şikâyetin süresine dayanır: birkaç gün içinde başlayıp bir hafta içinde gerileyen tablo akut, haftalarca süren ya da durmadan tekrarlayan tablo kronik faranjit olarak adlandırılır. Akut tablonun arkasında genellikle bir enfeksiyon, kronik tablonun arkasında ise süregelen bir tahriş vardır.

Kronik tabloda tekrarlayan antibiyotik kullanımı sonucu değiştirmez. sürekli boğaz ağrısı ve ses kısıklığı gibi uzun süren şikâyetlerde asıl kazanç, tahriş kaynağının bulunup ortadan kaldırılmasındadır.

Alerjik Faranjit Ne Anlama Gelir?

Alerjik faranjit; alerjiye bağlı burun içi şişliğin ve genizden boğaza doğru akan salgının yüzeyi gün boyu tahriş etmesiyle ortaya çıkan bir tablodur. Ortada bir enfeksiyon bulunmadığı için ateş görülmez ve şikâyetler alerjenle temas sürdüğü sürece haftalarca devam eder. Kaşıntı ile hapşırma en ayırt edici bulgulardır.

Bu tablonun kaynağı çoğu zaman alerjik rinit olduğu için tedavi de boğaza değil buruna yönelir. Alerji kontrol altına alınmadığında boğaz şikâyetleri inatla sürer. Kaynak burundadır. Tedavi de oraya yönelir.

Faranjit, Bademcik İltihabı ve Larenjit Nasıl Ayrılır?

Üçü de boğaz ağrısıyla seyreder ama iltihabın yerleştiği bölge birbirinden farklıdır: faranjitte yutağın arka duvarı, bademcik iltihabında bademcik dokusunun kendisi, larenjitte ise ses telleri etkilenir. Hastanın en çok yakındığı şikâyetin ne olduğu genellikle bu üç tabloyu birbirinden ayırmaya yeter.

Ses kısıklığı üç haftayı aşıyorsa tablo artık basit bir enfeksiyon olarak değerlendirilmez; ses kısıklığı ne zaman ciddiye alınmalı başlıklı yazı bu sınırı açıklar. Yılda birkaç kez yinelenen şiddetli tablolarda ise tekrarlayan bademcik iltihabı ayrıca ele alınır.

Faranjit Bulaşıcı mıdır, Nasıl Bulaşır?

Hastalığın kendisi kişiden kişiye geçen bir tanı adı değildir; asıl bulaşan şey tabloyu başlatan virüs ya da bakterinin kendisidir. Geçiş damlacık yoluyla, öksürük ve hapşırıkla, ortak kullanılan bardak, çatal ve havlu gibi eşyalar aracılığıyla gerçekleşir. Streptokok enfeksiyonunda uygun tedavinin ilk gününden sonra bulaştırıcılık belirgin biçimde azalır.

• Ellerinizi gün içinde sık sık ve en az 20 saniye boyunca yıkayın.
• Öksürürken ağzınızı dirseğinizin iç kısmıyla kapatın, avucunuzla değil.
• Bardak, çatal, havlu gibi eşyaları hastalık süresince ortak kullanmayın.
• Kapalı ortamları günde birkaç kez havalandırın.
• Ateşli dönemde okula ve işe ara vermek yayılmayı azaltır.

Faranjit Tanısı Nasıl Konur?

Tanı büyük ölçüde hastanın anlattığı öyküye ve boğaz muayenesinin bulgularına dayanır; hastaların çoğunda ek bir incelemeye gerek kalmadan karar verilebilir. Hekim şikâyetin kaç gündür sürdüğünü, ateş ile öksürüğün bulunup bulunmadığını ve çevrede benzer hastalık olup olmadığını ayrıntılı sorar. Bakteriyel tablo düşünülürse hızlı test ya da kültür istenir.

1. Şikâyetin süresi, başlangıç hızı ve eşlik eden belirtiler kaydedilir.
2. Boğaz, bademcikler ve boyun lenf bezleri muayene edilir.
3. Viral bulgular baskınsa test yapılmadan izlem tercih edilebilir.
4. Bakteriyel şüphede hızlı antijen testi uygulanır, gerekirse kültür alınır.
5. Şikâyet haftalarca sürüyorsa reflü ve alerji açısından değerlendirme yapılır.

Muayeneye Giderken Neleri Hazırlamak Yararlı Olur?

Görüşmeye hazırlıklı gelmek doğru ayrımın hızlanmasını sağlar ve gereksiz yere tekrarlanan testlerin önüne geçer. Şikâyetin başlangıç tarihi, evde ölçülen ateş değerleri ve kullanılan ilaçların adları bu başlıkta en çok işe yarayan üç bilgidir. Daha önce benzer bir tablo yaşandıysa nasıl seyrettiğini de aktarın.

Faranjit Tedavisinde Nasıl Bir Yol İzlenir?

Tedavi planı tamamen tablonun kaynağına, yani etkenin virüs mü bakteri mi olduğuna göre belirlenir. Viral tabloda amaç ağrıyı hafifletmek ve vücudun kendi iyileşme sürecini desteklemektir; antibiyotik bu grupta ne hastalık süresini kısaltır ne de şikâyetleri hafifletir. Streptokok enfeksiyonu doğrulandığında hekim tarafından uygun antibiyotik başlanır ve süresi tamamlanır.

İlacın seçimi, kullanım biçimi ve süresi muayene sonrası belirlenir. Evde kalan ilaçla ya da başkasında işe yaramış bir tedaviyle başlanması, hem doğru tanıyı geciktirir hem direnç gelişimine zemin hazırlar.

Faranjite Evde Ne İyi Gelir?

Evde yapılabileceklerin amacı iltihabı ortadan kaldırmak değil, boğaz yüzeyini rahatlatmak ve vücudun kendi iyileşme sürecini kolaylaştıracak koşulları hazırlamaktır. Yeterli sıvı almak, boğazı kurutan etkenlerden uzak durmak ve sesi dinlendirmek bu başlıkta en çok işe yarayan üç uygulama olarak öne çıkar.

Bal, bir yaşın altındaki bebeklerde kullanılmaz. Bitkisel bir ürünün doğal olması güvenli olduğu anlamına gelmez; kullanılan diğer ilaçlarla etkileşebilir. Aynı anda birkaç ürün denemek, hangisinin işe yaradığını da belirsizleştirir. Tek tek deneyin.

Hangi Belirtilerde Doktora Başvurulmalı?

Bazı bulgular basit bir boğaz enfeksiyonunun ötesine, hava yolunu tehdit eden bir tabloya işaret ettiği için hiç beklemeden değerlendirme gerektirir. Nefes almakta zorlanma, ağzı açamama, salya birikmesi, sıvı bile yutamama ve boyunda hızla büyüyen şişlik bu grubun başında yer alır. Hiçbiri ertesi güne bırakılmaz.

• Nefes darlığı ya da sesli solunum varsa vakit kaybetmeden başvurun.
• Sıvı bile yutulamıyorsa veya salya ağızda birikiyorsa aynı gün değerlendirme gerekir.
• Ağız yeterince açılamıyorsa boğaz çevresinde apse gelişimi araştırılır.
• Ateş üç günden uzun sürüyor ya da düşüp yeniden yükseliyorsa hekime görünün.
• Boğaz ağrısı tek taraflı ve giderek artıyorsa ayrıntılı inceleme istenir.
• Döküntü, eklem ağrısı veya idrar renginde koyulaşma eklenirse bildirin.

Çocuklarda tablo daha hızlı ilerleyebilir. Sık yinelenen enfeksiyonlarda çocuklarda sık boğaz enfeksiyonları başlıklı değerlendirme yol gösterir.

Çocuklarda Faranjit Farklı Seyreder mi?

Çocuklarda tablo erişkine göre daha gürültülü başlar ve belirtiler her zaman boğaz bölgesinde toplanmaz; bazen çocuğun tek şikâyeti karın ağrısı olur. Bulantı, iştahsızlık ve yüksek ateş de tabloya öne çıkan bulgular olarak eklenebilir; küçük çocuk boğazının ağrıdığını söyleyemeyebilir. Okul çağında streptokok enfeksiyonu erişkine kıyasla daha sık görülür.

Yutmayı reddetme, salyanın artması ve sıvı almama bu yaş grubunda uyarıcı bulgulardır. Ateşin düşmesi hastalığın bittiği anlamına gelmez. İlaç kullanımı sürüyorsa süresi tamamlanır.

Faranjitte Günlük Düzen ve Beslenme Nasıl Olmalı?

Günlük düzenin amacı boğaz yüzeyini yeni tahrişlerden korumak ve iyileşmeyi hızlandıracak koşulları sağlamaktır. Yumuşak kıvamlı, ılık ve baharatsız besinler yutmayı belirgin biçimde kolaylaştırdığı için bu dönemde tercih edilir. Asitli içecekler, çok sıcak çorbalar ve sert kabuklu yiyecekler tahrişi artırır. Hastalık süresince uzak durun.

• Öğünleri küçük porsiyonlara bölmek yutma sırasındaki zorlanmayı azaltır.
• Ilık çorba, yoğurt ve püre kıvamındaki besinler bu dönemde daha kolay tüketilir.
• Asitli ve gazlı içecekler boğaz yüzeyindeki yanmayı belirgin biçimde artırır.
• Gece son öğünü yatmadan en az üç saat önce bitirmek reflü kaynaklı tahrişi azaltır.
• Gün içinde düzenli sıvı almak salgının koyulaşmasını engeller.
• Ağızdan solunum boğazı kuruttuğu için burun tıkanıklığı ayrıca ele alınır.

İştahın azalması ilk günlerde beklenen bir durumdur. Asıl izlenmesi gereken sıvı alımıdır. Ağız kuruluğu, idrar miktarında azalma ve halsizlik artıyorsa hekime bildirin.

Faranjit Hakkında Sık Sorulan Sorular