Çocuklarda Kulak Ağrısı Neden Olur? Kulak Ağrısına Ne İyi Gelir?

Çocuklarda kulak ağrısı çoğu zaman nezleden birkaç gün sonra orta kulakta biriken sıvının iltihaplanmasından kaynaklanan ve birçok çocukta üç gün içinde hafifleyen bir şikâyettir. Ağrıyı evde güvenle hafifletmek mümkündür, ama bazı belirtiler beklemeden muayene ister.
Bizi Google’da tercih edilen kaynak yapınYeni yazılarımız aramalarınızda öne çıksınEkleEvde ilk saatlerde kulağın dışına ılık ya da serin kompres koymak, bol sıvı vermek ve hekimin ya da eczacının yaşa ve kiloya göre önerdiği ağrı kesiciyi kullanmak çoğu çocuğu rahatlatır. Kulağın içine ise yağ, damla ya da pamuk konmaz.
Çocuklarda Kulak Ağrısı Neden Olur?
Çocuklarda kulak ağrısı en sık orta kulak iltihabı nedeniyle olur, çünkü çocukların östaki borusu yetişkinlerden kısa ve yatay olduğu için nezle sırasında kolayca tıkanır. Kulak dışında bir sorun da ağrıyı kulağa yansıtabilir, bu yüzden boğaz, diş ve çene de akla gelir.
| Neden | Ağrıya eşlik eden ipucu | Ne zaman düşünülür? |
|---|---|---|
| Orta kulak iltihabı | Ateş, huzursuzluk, gece artan ağrı | Nezleden iki ile üç gün sonra |
| Östaki borusu tıkanması | Dolgunluk, hafif ağrı, sesleri boğuk duyma | Soğuk algınlığı sürerken |
| Dış kulak yolu iltihabı | Kulak kepçesine dokununca artan ağrı, kaşıntı | Havuz ya da deniz sonrası |
| Diş çıkarma | Salya, diş etini kaşıma, yüksek ateş yok | Bebeklik ve küçük çocukluk |
| Boğaz ve bademcik iltihabı | Yutkunurken kulağa vuran ağrı | Boğaz ağrısıyla birlikte |
| Kulakta yabancı cisim | Tek kulakta ani ağrı, bazen kötü kokulu akıntı | Oyun çağı, boncuk ya da pil |
| Basınç değişimi | İnişte tıkanma ve ağrı | Uçak yolculuğu, dağ yolu |
Üç yaşına gelmeden her altı çocuktan yaklaşık beşi en az bir kez kulak enfeksiyonu geçirir. Ağrının en sık nedeni olan orta kulak iltihabı, kulak zarının arkasındaki boşlukta biriken sıvının mikropla iltihaplanmasıdır. Ağrı gece daha da belirginleşir.
Havuzdan ya da denizden sonra başlayan, kulak kepçesine dokununca ya da kepçe hafifçe çekilince artan ağrı ise kulak zarının dışında kalan dış kulak yolunun iltihabını düşündürür. Yutkunurken kulağa vuran ağrıda sorun çoğu zaman boğazdadır ve çocuklarda faranjit sırasında sık görülür. Daha büyük çocuklarda ve yetişkinlerde kulak ağrısının nedenleri çene eklemi ve yirmilik dişlerle de genişler.
Çocuklarda kulak iltihabı erken fark edildiğinde işitme ve konuşma gelişimine yansıyan sorunların önüne geçmek kolaylaşır. İltihabın nasıl tedavi edileceğine ise muayeneden sonra hekim karar verir.
Çocuklarda Kulak Ağrısına Ne İyi Gelir?
Çocuklarda kulak ağrısına iyi gelen başlıca yöntemler kulağın dışına konan ılık ya da serin kompres, bol sıvı, dinlenme ve hekimin ya da eczacının önerdiği ağrı kesicidir. Kompres ve ağrı kesici iltihabı yok etmez, ama vücut toparlanırken ağrıyı azaltır ve çocuğun uyumasını kolaylaştırır.
| Yöntem | Nasıl uygulanır? | Dikkat |
|---|---|---|
| Ilık ya da serin kompres | Islatılıp sıkılmış temiz bir bez kulağın dışına konur | Çok sıcak bez ve sıcak su torbası cildi yakabilir |
| Ağrı kesici | Hekimin ya da eczacının yaşa ve kiloya göre önerdiği miktarda | Yetişkin ilacı çocuğa verilmez |
| Bol sıvı | Su, anne sütü, mama ya da ılık çorba | Ateş varken sıvı ihtiyacı artar |
| Başı hafif yüksekte tutmak | Büyük çocukta ek bir yastık | Bir yaşından küçük bebeğin yatağına yastık konmaz |
| Yutkunma ve emme | Bebeği emzirmek, büyük çocuğa su yudumlatmak | Biberon yatırarak değil, dik tutarak verilir |
Çocuklarda ağrı kesicinin miktarı yaşa ve kiloya göre belirlenir, bu yüzden kutudaki ölçeği kullanın ve evdeki farklı ilaçları kendi başınıza birleştirmeyin. Tahmini ölçü işe yaramaz.
Burun açıcı ve alerji ilaçlarının çocuklarda kulak ağrısını geçirdiğine dair kanıt yoktur. Hekim önermedikçe küçük çocuklara verilmezler.
Çocuğun Kulak Ağrısı Evde Nasıl Geçer?
Çocuğun kulak ağrısı evde çoğu zaman kendiliğinden geçer ve ebeveynin işi ağrıyı hafifletirken ilk 48 saat boyunca ateşi, genel durumu ve kulağı izlemektir. Aşağıdaki sıra, gece ya da gündüz aniden başlayan bir ağrıda paniğe kapılmadan neyin önce, neyin sonra yapılacağını netleştirir.
- Ateşi ölçün ve saatiyle birlikte not edin, ölçümü birkaç saatte bir yineleyin.
- Hekimin ya da eczacının yaşa ve kiloya göre önerdiği ağrı kesiciyi kutudaki ölçekle verin.
- Kulağın dışına ılık ya da serin bir kompres koyun, kulağın içine hiçbir şey sokmayın.
- Sık aralıklarla su, anne sütü ya da mama vererek sıvı kaybını önleyin.
- Kulaktan akıntı, kulak arkasında şişlik ya da olağan dışı hâlsizlik olup olmadığını kontrol edin.
- Ağrı 48 saat içinde azalmıyorsa ya da giderek artıyorsa aynı gün hekime başvurun.
Ağrının ilk gün en yoğun olması, ikinci ve üçüncü gün azalması beklenen seyirdir. Düzelme başladıktan sonra ağrının yeniden artması ya da düşen ateşin tekrar yükselmesi ise muayene gerektirir. Kardeşlerin ilacını paylaştırmayın.
Çocukta Kulak Ağrısı Ne Kadar Sürer?
Çocukta kulak ağrısı orta kulak iltihabına bağlıysa çoğu zaman yaklaşık 3 gün içinde hafifler, bazı çocuklarda ise bir haftaya kadar sürebilir. Nezleye bağlı tıkanma hissi soğuk algınlığı geçerken azalır, ama orta kulakta kalan sıvı işitmeyi haftalarca hafifçe bastırabilir ve sesler boğuk gelebilir.
Dış kulak yolu iltihabında ağrı, kulak kuru tutulup hekimin önerdiği tedavi başladıktan sonra birkaç günde geriler.
İki gün içinde azalmayan, giderek artan ya da ateşle yeniden alevlenen ağrı beklemeye uygun değildir.
Uyutmayan Kulak Ağrısında Gece Ne Yapılmalı?
Uyutmayan kulak ağrısında gece çocuğu kucağa alıp dik tutmak, ateşini ölçmek ve hekimin önerdiği ağrı kesiciyi doğru miktarda vermek ilk yapılacaklardır. Ağrı çocuklarda çoğu zaman yatınca artar, bu yüzden ağlama nöbetleri genellikle gece yarısına doğru başlar ve hem çocuğu hem ebeveyni yorar.
- Çocuğu kucağınıza alın ve başını dik tutun, birçok çocuk bu pozisyonda rahatlar.
- Hekimin ya da eczacının önerdiği ağrı kesiciyi kutudaki ölçekle verin, gece yarısı tahmini miktar kullanmayın.
- Kulağın dışına ılık ya da serin bir bez koyun, sıcaklığını önce kendi bileğinizde deneyin.
- Bebeği emzirin ya da biberonu dik tutarak verin, büyük çocuğa su yudumlatın.
- Uyandırmakta güçlük, boyun sertliği ya da kulak arkasında şişlik varsa sabahı beklemeden acile gidin.
Ağrı kesiciyle rahatlayan, uyanınca tepki veren ve alarm belirtisi olmayan bir çocukta gece acile gitmek çoğu zaman gerekmez. Sabah ağrı sürüyorsa aynı gün hekime görünün.
Bebeklerde Kulak Ağrısı Nasıl Anlaşılır?
Bebeklerde kulak ağrısı, bebek ağrısını söyleyemediği için kulağını çekiştirme, emerken ağlama, huzursuzluk, ateş ve uykunun sık bölünmesi gibi davranış değişiklikleriyle anlaşılır. Tek bir işaret tanı koydurmaz, ama bu belirtilerin nezleyle birlikte ya da nezleden birkaç gün sonra ortaya çıkması orta kulak iltihabını akla getirir.
Bebeklerde Kulak Ağrısı Belirtileri
Bebeklerde kulak ağrısı belirtileri çoğu zaman ağlama, kulağa uzanma ve beslenmenin bozulması şeklinde görülür, ateş de tabloya sık eşlik eder. Altı aydan küçük bir bebekte ateşle birlikte bu işaretlerden biri görülürse, bebek dışarıdan iyi görünse bile beklemeden hekime başvurmak gerekir.
- Kulağını sık sık çekiştirir, ovuşturur ya da başını yatağa sürter.
- Emmeye başlayınca ağlar ve memeyi ya da biberonu bırakır, çünkü yutkunmak kulaktaki basıncı değiştirir.
- Her zamankinden huzursuzdur, kolay sakinleşmez ve kucakta bile ağlamayı sürdürür.
- Ateşi yükselir, iştahı azalır, bazen kusar ya da ishal olur.
- Seslere her zamanki kadar tepki vermez ya da dengesi bozulmuş görünür.
- Kulağından sarı, beyaz ya da kanlı bir akıntı gelir.
Diş Çıkarma mı, Kulak Ağrısı mı?
Diş çıkarma da bebeğin kulağını çekiştirmesine yol açabilir, çünkü diş eti ile kulak aynı sinir dallarından duyu alır ve ağrı kulağa yansır. Ateşi olmayan, keyfi yerinde ve yalnızca kulağıyla oynayan bir bebekte bu çekiştirme çoğu zaman alışkanlık, merak ya da diş kaşıntısıdır.
| İşaret | Diş çıkarmada | Kulak ağrısında |
|---|---|---|
| Ateş | Yok ya da hafif | 38 derece ve üstü olabilir |
| Salya ve diş etini kaşıma | Belirgin | Beklenmez |
| Nezle | Gerekmez | Çoğu zaman önce nezle olur |
| Gece | Huzursuzluk olabilir | Yatınca artan ağrı, sık uyanma |
| Kulak akıntısı | Yok | Olabilir |
Diş çıkarmak ateşi hafifçe yükseltebilir, ama 38 derece ve üstü ateş diş çıkarmanın beklenen bir belirtisi değildir. Yüksek ateşte nedeni dişe bağlamadan önce bebeği hekime gösterin. Emin olamazsanız danışın.
Kulağa Yağ, Sarımsak ya da Damla Konur mu?
Hayır, kulağa yağ, sarımsak, soğan ya da reçetesiz damla konmaz, çünkü kulak zarı delikse bu maddeler orta kulağa ulaşabilir, kulak yolunu tahriş edebilir ve muayenede zarın görülmesini zorlaştırır. Halk arasında sık önerilen ılık zeytinyağı ve kulağa tıkanan pamuk da aynı nedenle güvenli sayılmaz.
| Kulağa konan şey | Neden zarar verebilir? |
|---|---|
| Zeytinyağı ya da başka bir yağ | Zar delikse orta kulağa geçebilir, muayenede zarın görülmesini engeller |
| Sarımsak ve soğan | Çocuk cildinde tahriş ve kimyasal yanık yapabilir, parçası kulak yolunda kalabilir |
| Pamuk ya da pamuklu çubuk | Kiri ve akıntıyı içeri iter, kulak zarını zedeleyebilir |
| Reçetesiz kulak damlası | Zar delikken bazı damlalar orta kulağa ulaşıp zarar verebilir |
| Kulak mumu | Yanık, mum damlasıyla tıkanma ve zar delinmesi bildirilmiştir |
| Saç kurutma makinesi, sıcak su torbası | Kulak kepçesinin ince derisini yakabilir |
Çocuklarda kulak zarının delinip delinmediğini evden anlamak mümkün değildir. Orta kulaktaki basınç zarı deldiğinde ağrı birden azalabilir, bu yüzden ağrının geçmesi zarın sağlam olduğunu göstermez. Kulağı temizlemek için pamuklu çubuk kullanmak da kiri ve akıntıyı içeri itebilir.
Kulağın yalnız dış kısmını nemli bir bezle silmek yeterlidir. Hangi damlanın uygun olduğuna kulağa bakıldıktan sonra hekim karar verir.
Ateşle Birlikte Kulak Ağrısı Ne Anlama Gelir?
Ateşle birlikte kulak ağrısı çoğu zaman orta kulakta mikropla gelişen bir iltihabın işaretidir ve özellikle nezlenin ikinci ya da üçüncü gününde başlayan ağrıda sık görülür. Ateşin yüksekliği iltihabın ağırlığını tek başına göstermez, çocuğun yaşı ve genel durumu karar için daha belirleyicidir.
- Üç aydan küçük bebekte 38 derece ve üstü ateş, bebek iyi görünse bile hemen acil değerlendirme gerektirir.
- Üç ile altı ay arasındaki bebekte 39 derece ve üstü ateşte beklemeden hekime ya da acile başvurulur.
- Hangi yaşta olursa olsun beş günden uzun süren ateş hekime gösterilir.
- Ateşle birlikte ilk kez görülen havale, boyun sertliği ya da bastırınca solmayan döküntü 112 çağrısı gerektirir.
Ateş için de hekimin ya da eczacının önerdiği ilacı kullanın, ateşli çocuğu kalın giydirmeyin ve sık sık sıvı verin. Terletmek ateşi düşürmez. Ateş düştüğünde çocuk oyuna dönüyorsa bu genellikle iyiye işarettir. Çocuklarda ateşin düşmemesi ya da çocuğun ateş düştüğü hâlde uyuşuk kalması ise aynı gün muayene gerektirir.
Kulak Akıntısı Görülürse Ne Anlama Gelir?
Kulak akıntısı görülürse çoğu zaman orta kulaktaki iltihabın basıncıyla kulak zarında küçük bir delik açılmış ve biriken iltihap dışarı akmaya başlamıştır. Delik açılınca basınç düştüğü için ağrı birden azalır ve aileler çoğu zaman sorunun kendiliğinden çözüldüğünü düşünür, oysa kulağın yine muayene edilmesi gerekir.
Kulak zarındaki küçük delik çocuklarda çoğu zaman birkaç hafta içinde kendiliğinden kapanır. Akıntıyı kulağın dışından temiz bir pamuk ya da bezle nazikçe silin, kulak yolunun içine pamuk tıkamayın. Banyoda kulağa su kaçırmayın ve hekim izin verene kadar çocuğu havuza sokmayın.
Havuzdan sonra başlayan ve kulak kepçesine dokununca artan ağrıyla gelen akıntı ise dış kulak yolunun iltihabını düşündürür. Oyun çağındaki bir çocukta tek kulaktan günlerce gelen kötü kokulu akıntı, kulağa itilip unutulmuş bir boncuk, silgi parçası ya da pamuk gibi yabancı bir cismi akla getirir. Kanlı akıntı, şiddetli ağrı ya da kusturan baş dönmesi varsa beklemeden acile gidin.
Ne Zaman Aynı Gün Doktora, Ne Zaman Acile Gidilmeli?
Kulak ağrısı 48 saat içinde geçmiyorsa ya da kulaktan akıntı geliyorsa aynı gün doktora, kulak arkasında şişlik, boyun sertliği ya da yüzde kayma varsa zaman kaybetmeden acile gidilmelidir. Aşağıdaki tablo, çocuklarda ağrının yanında görülen belirtiye göre ne kadar hızlı hareket etmek gerektiğini gösterir.
| Belirti | Olası anlamı | Ne yapmalı? |
|---|---|---|
| Üç aydan küçük bebekte 38 derece ve üstü ateş | Ağır enfeksiyonun dışlanması gerekir | Hemen acile gidin |
| Altı aydan küçük bebekte ateşle birlikte kulak ağrısı | Orta kulak iltihabı olasılığı | Beklemeden hekime ya da acile |
| Kulak arkasında şişlik, kızarıklık, kulak kepçesinin öne itilmesi | Kulak arkasındaki kemiğe yayılan iltihap | Hemen acile gidin |
| Boyun sertliği, ışıktan rahatsızlık, solmayan döküntü | Beyin zarı iltihabı olasılığı | Hemen 112’yi arayın |
| Yüzde kayma, gözü kapatamama | Yüz sinirinin etkilenmesi | Hemen acile gidin |
| Aşırı hâlsizlik, uyandırmakta güçlük | Ağır enfeksiyon | Hemen 112’yi arayın |
| Kulakta pil, boncuk ya da batan bir cisim | Yabancı cisim, pilde doku hasarı | Çıkarmaya çalışmadan acile gidin |
| Kulaktan akıntı | Kulak zarında delik ya da dış kulak yolu iltihabı | Aynı gün hekime başvurun |
| 48 saatte düzelmeyen ya da artan ağrı | Süren iltihap | Aynı gün hekime başvurun |
| Bir yaşından küçük bebekte kulak ağrısı şüphesi | Muayene gerektiren yaş grubu | Aynı gün hekime başvurun |
Kulakta pil olma ihtimali varsa birkaç saat beklemek bile dokuya zarar verebilir. Kulağa cımbız, kibrit ya da parmakla müdahale etmeyin. Pil acildir.
Kulak Ağrısı Sık Tekrarlıyorsa Neye Bakılır?
Kulak ağrısı sık tekrarlıyorsa geniz eti büyümesine, alerjik burun tıkanıklığına, evdeki sigara dumanına ve iltihaptan sonra orta kulakta kalan sıvıya bakılır. Çocuklarda burnun arkasındaki geniz eti büyüdüğünde östaki borusunun ağzını daraltır ve sıvının orta kulaktan boşalmasını zorlaştırır, bu yüzden iltihap aynı kış birkaç kez tekrarlayabilir.
İltihap geçtikten sonra kulakta sıvı birikmesi haftalarca sürebilir ve çocuk sesleri boğuk duyabilir. Sıvı üç aydan uzun kalırsa işitme testi istenir, çünkü uzun süren işitme kaybı konuşma gelişimini yavaşlatabilir.
Biberonu bebeği yatırarak vermek, evde ya da arabada sigara içilmesi, emzirme süresinin kısa kalması ve kalabalık kreş ortamı kulak iltihabını kolaylaştıran etkenler arasında sayılır. Okul öncesi çocuklarda bir kışta birkaç kez tekrarlayan ağrıda çocuğu bir KBB uzmanına göstermek gerekir.
Çocuklarda Kulak Ağrısı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Çocuklarda kulak ağrısı nasıl geçer, kendiliğinden düzelir mi?
Çocuk kulak ağrısına sıcak mı soğuk mu iyi gelir?
Çocuklarda kulak ağrısı bulaşıcı mı, çocuk kreşe gidebilir mi?
Kulak ağrısı olan çocuk banyo yapabilir mi, havuza girebilir mi?
Bebeği yatırarak biberonla beslemek kulak ağrısı yapar mı?
Uçakta çocuğun kulak ağrısı nasıl önlenir?
Kulak ağrısı diş çıkarmaktan olabilir mi?
Çocukta kulak ağrısı kulak kirinden olur mu?
Ağrı geçtikten sonra kontrole gitmek gerekir mi?

