Burun İçi Yanması Neden Olur, Nasıl Geçer?

Burun içi yanması, burnun iç yüzeyini kaplayan nemli zarın kuru hava, soğuk algınlığı ya da alerji gibi nedenlerle kuruyup tahriş olmasıdır ve çoğu zaman nemlendirmeyle birkaç günde hafifler. Oda nemini artırmak, bol su içmek, tuzlu su spreyi kullanmak ve kabukları koparmamak yanmanın geçmesini kolaylaştırır.
Bizi Google’da tercih edilen kaynak yapınYeni yazılarımız aramalarınızda öne çıksınEkleİki haftayı geçen yanma, tekrarlayan kanama, sürekli kabuklanma, ateşle birlikte yüz ağrısı ya da tek taraflı kötü kokulu akıntı muayene gerektirir.
Burun İçi Yanması Neden Olur?
Burun içi yanması en sık kuru hava, kalorifer ve klima, soğuk algınlığının ilk günleri, alerji ve uzun süre kullanılan açıcı spreylerle ortaya çıkar.
| Neden | Yanmayı nasıl yapar? | Ayırt ettiren ipucu |
|---|---|---|
| Kuru hava, kalorifer, klima | İç yüzeyin nemi azalır | Kış aylarında ve kapalı odada artar |
| Soğuk algınlığı, grip başlangıcı | Virüs iç yüzeyi iltihaplandırır | Hapşırık, boğazda gıcık, sulu akıntı |
| Alerjik rinit | Alerjene karşı aşırı tepki | Kaşıntı, hapşırık nöbetleri, mevsimsel artış |
| Sinüzit | İltihaplı salgı yüzeyi tahriş eder | Koyu akıntı, yüz ağrısı, koku azalması |
| Açıcı spreylerin uzun kullanımı | Damar büzülmesi ve kuruluk | Sprey bırakılınca tıkanma ve yanma artar |
| Sigara dumanı, kimyasal buhar | Doğrudan tahriş | Temastan sonra başlar, temiz havada azalır |
| Sık sümkürme, burun karıştırma | İnce yüzeyde çatlak ve yara | Girişte kabuk ve hafif kanama |
| Kurutucu ilaçlar | Salgı azalır | İlaca başladıktan sonra ortaya çıkar |
| Uçak, yüksek rakım | Hava çok kurudur | Yolculukta başlar, sonra azalır |
Soğuk Algınlığı ve Grip Başlangıcı
Soğuk algınlığı ve grip çoğu zaman burnun içinde yanma, gıcık ve hapşırıkla başlar, bir iki gün içinde bunlara sulu akıntı ve tıkanıklık eklenir. Virüs iç yüzeyi iltihaplandırdığı için yanma ilk iki üç günde belirgindir ve akıntı başlayınca çoğu kişide yavaş yavaş hafifler.
Şikâyetler bir hafta ile on gün arasında kendiliğinden geriler.
Alerjik Rinit ve Sinüzit
Alerjik rinitte iç yüzey polen, ev tozu akarı, küf ya da evcil hayvan tüyüne aşırı tepki verir ve yanma çoğu zaman kaşıntı, hapşırık nöbetleri ve sulu akıntıyla birlikte gelir.
Tetikleyiciden uzak durmak ve hekimin düzenlediği tedavi, alerjik rinit kaynaklı yanmayı da azaltır.
Sinüzitte yanmaya koyu akıntı, yüzde dolgunluk ya da ağrı ve koku almada azalma eşlik eder. Nezle belirtileri 10 günden uzun sürüyorsa hekime görünmek gerekir, uygun sinüzit tedavisi nedene göre planlanır.
Spreyler ve Kurutucu İlaçlar
Açıcı (dekonjestan) spreyler damarları büzerek tıkanıklığı çoğu zaman dakikalar içinde açar, ama hekimin önerdiği kısa süreyi aşınca iç yüzeyi kurutur, kabuklanmayı ve yanmayı artırır. Uzun süre kullanıldıklarında ise ilaç kesilince tıkanıklık öncekinden daha şiddetli geri gelir ve zamanla kalıcı burun eti büyümesi gelişebilir.
Kortizonlu spreyler de bazı kişilerde kuruluk, yanma ve hafif kanama yapabilir. Sprey ucunu burnu ikiye ayıran orta bölmeye değil, dış duvara doğru tutmak tahrişi azaltır.
Bazı alerji ve soğuk algınlığı ilaçları, sivilce tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar ve uyku apnesinde kullanılan hava cihazı da iç yüzeyi kurutabilir. İlacı kendi kendine bırakmak yerine kuruluğu hekime söylemek gerekir.
Burun Kuruluğu Yanmaya Nasıl Yol Açar?
İç yüzeyi örten ince sıvı tabakasının incelmesi, kuruluğun yanmaya yol açmasının temel nedenidir. Sağlıklı mukoza solunan havayı ısıtır, nemlendirir, toz ve mikropları sümüğe yapıştırıp dışarı taşır, hava kuruyunca ise bu koruyucu tabaka incelir ve alttaki sinir uçları en küçük uyarana bile tepki verir.
Kişi bu tepkiyi yanma, batma ya da sızlama olarak hisseder ve şikâyet en çok kaloriferli ya da klimalı kapalı odalarda belirginleşir. Kuruyan yüzey kolay çatlar. Mikroplara karşı direnci de azalır.
Haftalarca süren kuruluk ileri yaşta, iç yüzeyin incelip kötü kokulu kabuklar bağladığı atrofik rinitte ve ağız ile göz kuruluğunun da eşlik ettiği Sjögren sendromu gibi bağışıklık sistemi hastalıklarında daha sık görülür.
Burun etlerinin aşırı alındığı ameliyatlardan sonra gelişebilen boş burun sendromu da kalıcı kuruluk ve nefes alamama hissiyle seyreder. Estetik ya da işlevsel burun ameliyatından sonraki ilk haftalarda kabuk ve kuruluk ise beklenir, bu dönemde ameliyat sonrası burun temizliği hekimin talimatına göre yapılır.
Burun İçinde Yara Neden Olur?
Burnun ön kısmında yara en sık kuruluk çatlaklarından, kabukların koparılmasından, sert sümkürmekten ve kıl köklerinin iltihaplanmasından olur. Orta bölmenin ön kısmındaki kılcal damarlar yüzeye çok yakın olduğu için küçük bir çatlak bile kanayabilir.
Yara çoğu zaman kendini besleyen bir döngüye girer.
| Aşama | Ne olur? | Ne yapılmalı? |
|---|---|---|
| Kuruluk | Nem azalır, yanma ve batma başlar | Oda nemi, sıvı, tuzlu su |
| Çatlak | İnce yüzeyde küçük yarıklar açılır | Parmakla dokunmamak |
| Kabuk | Kuruyan salgı ve kan yarayı örter | Koparmamak, tuzlu suyla yumuşatmak |
| Kanama | Kabuk koparılınca damar yeniden açılır | Öne eğilip yumuşak kısmı sıkmak |
| Yeni kabuk | Yara kapanmadan yeniden kabuk bağlar | Döngü sürüyorsa muayene |
Burun deliklerinin girişindeki kıl köklerinin iltihabı, parmakla kurcalama, kıl koparma ya da sık sümkürmeyle açılan küçük çatlaklardan giren bakterilerle gelişir ve kızarık, ağrılı, sivilce benzeri bir şişlik yapar. Uçuk virüsü de aynı bölgede sulu kabarcık ve yara bırakabilir.
Uzun süren sprey kullanımı, burun karıştırma ve geçirilmiş ameliyatlar orta bölmede delik açabilir. Septum perforasyonu denen bu delikte kabuk, tekrarlayan kanama ve nefes alırken ıslık sesi görülebilir.
İyileşmeyen, büyüyen ya da sık kanayan bir yara mutlaka muayene edilmelidir.
Burun İçinde Yanma Hangi Belirtilerle Birlikte Görülür?
Yanma çoğu zaman hapşırık, akıntı, kaşıntı, kabuk ya da kanama gibi belirtilerle birlikte görülür ve hangi belirtinin eşlik ettiği nedeni tahmin etmeyi kolaylaştırır.
| Eşlik eden belirti | Olası neden | Ne yapmalı? |
|---|---|---|
| Hapşırık, sulu akıntı, boğazda gıcık | Soğuk algınlığı başlangıcı | Dinlenme, sıvı, tuzlu su |
| Kaşıntı, hapşırık nöbetleri, gözde sulanma | Alerjik rinit | Alerjenden korunma, hekime danışma |
| Koyu akıntı, yüz ağrısı, koku azalması | Sinüzit | 10 günü geçerse muayene |
| Girişte ağrılı, kızarık şişlik | Kıl kökü iltihabı | Sıkmamak, hekime gitmek |
| Nefes alırken ıslık sesi | Orta bölmede delik | KBB muayenesi |
| Tek taraflı kötü kokulu akıntı | Burna kaçmış cisim, kitle | Gecikmeden muayene |
Duman ve Kimyasal Buhara Bağlı Burun Yanması
Kimyasal buhara bağlı yanma varsa ilk yapılacak iş temiz havaya çıkmak ve burnu bol tuzlu suyla yıkamaktır. Sigara dumanı, çamaşır suyu, boya, tiner ve bazı temizlik ürünlerinin buharı iç yüzeyi doğrudan tahriş eder.
Çamaşır suyu ile tuz ruhu, asitli ya da amonyaklı temizleyiciler karıştırıldığında açığa çıkan gaz burnu, gözleri ve akciğerleri yakabilir.
Temastan sonra öksürük, nefes darlığı ya da göğüste sıkışma başlarsa 112 aranmalıdır. Zehirlenme şüphesinde Ulusal Zehir Danışma Merkezi 114 numaralı hattan bilgi verir.
Burun İçi Yanması Nasıl Geçer?
Kuruluk ve tahrişe bağlı burun içi yanması çoğu zaman oda nemini artırmak, bol sıvı içmek, tuzlu su kullanmak ve kabukları koparmamakla birkaç gün ile 2 hafta içinde geçer. Aşağıdaki adımlar birlikte uygulandığında birbirini tamamlar, nedeni tedavi etmez ama iç yüzeyin toparlanmasına zaman tanır.
Odanın Nemini Artırmak
Odanın nemini yaklaşık yüzde 40 ile 50 arasında tutmak, iç yüzeyin gece boyunca kurumasını önler ve sabah yanmasını azaltır. Bir nemölçer bu düzeyi takip etmeyi kolaylaştırır.
Nemlendirici cihazın suyu her gün değiştirilmeli, haznesi düzenli temizlenmelidir. Temizlenmeyen cihazda küf ve bakteri ürer.
Bol Sıvı İçmek
Bol sıvı içmek, sümüğün koyulaşıp kabuk bağlamasını önler ve iç yüzeyin kendi nemini korumasını kolaylaştırır. Su, ılık bitki çayı, çorba ve sulu meyveler bu açıdan benzer işe yarar, ancak sıvı kısıtlaması olan kalp ve böbrek hastaları için uygun miktarı her zaman hekim belirler.
Tuzlu Su Spreyi ve Yıkama
Tuzlu su spreyi, kuruyan iç yüzeye dışarıdan nem verir, koyulaşmış salgıyı inceltir ve kabukların kendiliğinden yumuşayıp düşmesini kolaylaştırır. İlaç içermediği ve alışkanlık yapmadığı için kuruluk sürdükçe gün içinde birkaç kez kullanılabilir, evde hazırlanan solüsyonda ise su steril olmalı ya da kaynatılıp soğutulmalıdır.
Tuz oranı yüksek solüsyonlar bazı kişilerde yanmayı geçici olarak artırabilir. Yanma artıyorsa solüsyonun türü hekime danışılır.
Hekimin Önerdiği Nemlendirici
Hekimin önerdiği nemlendirici, tuzlu suyun yetmediği inatçı kurulukta iç yüzeyde koruyucu bir tabaka bırakır. Ürün burun deliğinin girişine temiz bir parmak ucu ya da pamuklu çubukla ince bir kat sürülür, derine sürülen ya da bol kullanılan yağlı ürünler ise solunum yoluna kaçabilir.
Hangi ürünün, ne kadar süreyle kullanılacağına muayeneden sonra hekim karar verir.
Kabukları Koparmamak ve Nazik Sümkürmek
Kabukları koparmamak, altında iyileşmekte olan ince yüzeyin yeniden açılmasını, kanamayı ve yaranın gereksiz yere uzamasını önler. Tuzlu suyla düzenli yumuşatılan kabuk birkaç gün içinde kendiliğinden düşer, sümkürürken delikleri tek tek ve hafif basınçla boşaltmak da hem yüzeyi korur hem kulağı zorlamaz.
Tahriş Edici Buhardan Uzak Durmak
Tahriş edici buhardan uzak durmak, yanmanın tekrar etmesini önler. Temizlikte maske takmak, ortamı havalandırmak ve sigara dumanından uzak kalmak bu adımın parçasıdır.
Sıcak ve yoğun buharın üzerine eğilmek kuruyan yüzeyi rahatlatmaz, yanık riski taşır. Ilık duş buharı yeterlidir.
Yanmayı Artıran Alışkanlıklar Nelerdir?
Yanmayı artıran alışkanlıklar arasında kabuk koparmak, açıcı spreyi uzun süre kullanmak, sert sümkürmek, kuru odada uyumak ve dumanlı ortamda kalmak sayılır.
- Açıcı spreyi kısa süreli kullanım sınırını aşarak sürdürmek iç yüzeyi kurutur, sprey bırakıldığında da tıkanıklığı ağırlaştırır.
- Kabukları parmakla ya da pamuklu çubukla koparmak yarayı yeniden açar.
- Kulak temizleme çubuğunu burnun derinine sokmak orta bölmenin ön kısmındaki damarları zedeleyebilir.
- Sigara içmek ya da kapalı ortamda pasif içici olmak iç yüzeyin toparlanmasını geciktirir.
Ne Zaman Muayene Gerekir?
Yanma iki haftadan uzun sürüyorsa, sık tekrarlıyorsa ya da oda nemi, tuzlu su ve bol sıvıya rağmen geçmiyorsa muayene gerekir. Aşağıdaki durumlardan herhangi biri eşlik ediyorsa kulak burun boğaz muayenesi ertelenmemelidir, çünkü yanmanın arkasında kuruluktan başka, tedavi gerektiren bir neden de bulunabilir.
- Sık tekrarlayan kanama ya da her gün yeniden bağlayan kabuk.
- Ateşle birlikte yüz ağrısı ve koyu akıntı.
- Tek taraflı, kötü kokulu ya da kanlı akıntı.
- Nefes alırken duyulan ıslık sesi ya da hışırtı.
- Koku almada azalma ya da koku kaybı.
- Burun girişinde iyileşmeyen, büyüyen ya da sertleşen bir yara.
- Açıcı spreyi bırakmakta zorlanmak ve kullanımın giderek artması.
Muayenede Neye Bakılır?
Muayenede önce burnun ön kısmına ışık ve deliği nazikçe genişleten küçük bir aletle bakılır, iç yüzeyin rengi, nemi, kabuk ve yara olup olmadığı değerlendirilir. Gerekirse ince bir kamerayla yapılan endoskopi, ön muayenede görülmeyen arka bölümü ve sinüslerin içeriye açıldığı küçük ağızları gösterir.
Alerjiden şüpheleniliyorsa deri testi ya da kan tahliliyle tetikleyici araştırılır. Bağışıklık sistemi hastalığı düşünülürse ek kan tetkikleri istenebilir, iltihaplı yarada sürüntü alınabilir.
Kullanılan sprey ve ilaçların listesini ve yanmanın hangi ortamda arttığını not almak muayeneyi kolaylaştırır.
Hangi Durumlarda Acile Gidilmeli?
Durmayan kanama, yüze yayılan ağrılı şişlik ve kimyasal temastan sonra nefes darlığı gibi durumlarda beklemeden acile gidilmelidir.
| Belirti | Neden acil? | Ne yapmalı? |
|---|---|---|
| 15 dakikalık baskıya rağmen durmayan kanama | Büyük damar kanaması olabilir | Acil servise gitmek |
| Burun girişinde hızla büyüyen şişlik, ateş, yanağa ya da göze yayılan kızarıklık | Enfeksiyonun yayılma riski | Aynı gün acile gitmek |
| Göz çevresinde şişlik, çift görme, şiddetli baş ağrısı | Sinüzitin göze ya da beyne yayılması | Hemen acile gitmek |
| Kimyasal buhardan sonra nefes darlığı, göğüste sıkışma | Hava yolunda yanık | 112 ile acil yardım çağırmak |
| Çocuğun burnuna düğme pil kaçması | Pil birkaç saat içinde dokuyu yakabilir | Hemen acile gitmek |
| Darbeden sonra burun içinde şişlik ve tam tıkanma | Bölmenin içinde kan birikmesi | Aynı gün muayene |
Kanamada baş geriye atılmaz. Kişi hafifçe öne eğilir, burnun yumuşak kısmını iki parmakla 10 ile 15 dakika kesintisiz sıkar ve ağızdan nefes alır.
Burun İçi Yanması Hakkında Sık Sorulan Sorular
Burnum yanıyor ve hapşırıyorum, grip mi başlıyor?
Burun içi kuruluğu kalıcı olabilir mi?
Burun içi yanması kaç günde geçer?
Burnun içindeki yanma gece neden artar?
Burnun içindeki kabuklar koparılmalı mı?
Burnumun içindeki yara kendiliğinden geçer mi?
Klima burun yanması yapar mı?
Burun yanması alerji belirtisi olabilir mi?
Çocukta burun içinde yara neden olur?

